باید کار کنند موظف هستند که نماز تراویح را با جماعت بخوانند، و افراد زیر دست خود را اجازه دهند تا نماز تراویح را با نماز جماعت بخوانند؛ اگر به آنها اجازه داده نشد که نماز تراویح را با جماعت بخوانند، بعد از اتمام کار نماز اگر برایشان مقدور بود در قسمت های دیگر شب نماز را بجا بیاورند.

شیخ ابن جبرین_الدرالمثین فی فتاوی الکفلاء والعاملین ص (58) [160] همکاری با کارگران جهت ادای حج و عمره 

س: آیا مدیر شرکت اجازه دارد که کارگران را از ادای عمره جلوگیری کند با توجه به این که فرصت برای آنان در زندگی پیش آمده است؟ نصیحت شما به این مدیران چیست؟

ج: ما به مدیران شرکتها و سرپرست کارگران سفارش می کنیم با کارگران مهربان باشند، و در انجام طاعات و عبادات با آنان همکاری نمایند، از جمله در ادای مناسک حج با آنان مساعدت نمایند؛ زیرا کارگران بعد از اینکه به شهر و دیارشان برگردند معمولاً قادر به ادای حج نخواهند شد؛ به دلیل مشقت سفر،هزینه ی بالا، محدودیت و موانع دیگر. بنابراین هرگاه فرصتی پیش آمد تا کارگران به حج بیت الله الحرام بروند باید به آنان اجازه داد و نباید کفیل مانع شود؛ زیرا شرایط رفتن به حج مهیا شده است و موانع هم برطرف شده است.

 از طرفی برای حج بیت الله الحرام در کار خلل ایجاد نمی کند زیرا این کار در مدّت کوتاهی در حدود، ده روز با رفت و برگشت انجام می شود. چنانچه کارگران زیاد هستند می توانند رفتن به حج را برایشان نوبتی کند گروهی در سال جاری و گروهی در سال آینده. باید دانست که موافقت مدیر با انجام مناسک حج برای کارگران، تعاون و همکاری بر نیکی و تقوا است که به یکی از ارکان اسلام عمل می شود. عمره را در طول سال می توان انجام داد، و هر وقت کفیل خواست به کارگرانش اجازه دهد تا عمره را انجام دهند و از طرفی عمره وقت اندکی می گیرد در حدود دو روز. اگر کفیل و سرپرست، مخارج حج وعمره ی کارگران را خودش پرداخت نماید اجر و پاداش بزرگی حاصل نموده است.اگر کفیل هزینه ی حج و عمره ی کارگران را از طرف خودش پرداخت ننمود کارگران خودشان آن را تقبل نمایند. در هر حال در صورت کامل بودن شرایط و انتفای موانع، کفیل نمی تواند مانع از رفتن کارگران به حج و یا عمره شود. 

 شیخ ابن جبرین- الدرالثمین فی فتاوی الکفلاء والعاملین، ص(61-59 )<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:1223.txt">حکم باز کردن مغازه آرایشگاه </a><a class="text" href="w:text:1224.txt">تحریم تعمیر وسایلی که غالباً در امور حرام و ناجایز از آنها استفاده می شود </a><a class="text" href="w:text:1225.txt">حکم کار در اماکن معصیت </a><a class="text" href="w:text:1226.txt">تحریم کار در استریو موسیقی وتحریم درآمد آن</a><a class="text" href="w:text:1227.txt">تحریم نگهبانی از مراکز کفر و فسق </a><a class="text" href="w:text:1228.txt">حکم آوردن خدمتکار بدون از ضرورت</a></body></html>[161] حکم باز کردن مغازه آرایشگاه 

س: حکم کسی که کارش تراشیدن سر و صورت دیگران است چیست؟ آرایشگری که ریش دیگران را می تراشد حکمش چیست؟ 

ج: تراشیدن ریش حرام است، داشتن چنین شغلی حرام است؛ زیرا تعاون و همکاری بر گناه تعدی از حدود شریعت است. الله تعالی می فرماید:« وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ » [المائده- 2]

[و در نيكوكارى و پرهيزگارى با يكديگر همكارى كنيد و در گناه و تعدى دستيار هم نشويد]

اما تراشیدن سر امری جایز است، کسی که مغازه ی آرایشگری دارد و سر دیگران را اصلاح می کند و از این راه امرار معاش می کند؛ مرتکب هیچ امر ناجایزی نمی شود. 

فتاوی للموظفین و العمال، اللجنة دائمة ص(64-65)[162] تحریم تعمیر وسایلی که غالباً در امور حرام و ناجایز از آنها استفاده می شود 

س: بنده تمیر کار وسایل الکترونیکی هستم، کارم تعمیر رادیو، تلویزیون، ویدیو و این نوع وسایل است. از شما تقاضا دارم برایم توضیح دهید آیا می توانم به شغلم ادامه دهم، باید در نظرداشت در صورتی که کارم را رها کنم تخصصم را از دست می دهم؛ زیرا در تمام عمرم شغلم همین بوده و متضرر می شوم.

ج: دلایل شرعی از قرآن و حدیث بیانگر این مسئله است که بر مسلمان واجب است محل درآمدش از راه حلال و پاکیزه باشد، آنچه شما در مورد درآمد خویش گفته اید از امور طیب و پاکیزه نیست؛ زیرا وسایل دستگاههایی که شما آنها را تعمیر می کنید در اغلب موارد در امور حرام استفاده می شوند.

فتاوای انجمن دایم مباحث علمی افتا(420/14 )[163] حکم کار در اماکن معصیت 

س: روزنامه ی " المسلمون" از یکی از علما، فتوائی منتشر نموده است مبنی بر جایز بودن کار، در قهوه خانه ای که به مشتریان خود شراب می دهد، به این دلیل که ایشان در حکم مضطر و کسی هستند که چاره ای جز همین کار را ندارد، لطفاً بفرمائید این چه نوع اضطراری است؟

در حالی که رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ تمام کسانی را که در امر تهیه و توزیع شرابدخیل هستند لعنت نموده.

ج: بله، أن النبی صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ :« لَعَنَ الْخَمْرَ وَشَارِبَهَا وَسَاقِيَهَا وَبَائِعَهَا وَمُبْتَاعَهَا وآکل ثمنها وَحَامِلَهَا وَالْمَحْمُولَةَ إِلَيْهِ وعاصرها ومعتصرها»

[رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ در مورد شراب، کسیکه شراب می خورد، ساقی شراب، فروشنده و مشتری شراب، کسی که از پول شراب استفاده می کند، حمل کننده ی شراب و کسی که شراب برایش برده می شود و تهیه کننده ی شراب را مورد لعنت قرار داده است.]

 اگر این کارگر، کارش به هر نوعی متعلق به شراب است – آنگونه که در حدیث آمده- کارش در قهوه خانه حرام می باشد.

 اگر این کارگر در قسمتهای دیگر کار می کند مانند درست کردن غذا، قهوه، شستن ظروف و امثال اینها که با شراب و شراب خوار هیچ ارتباطی ندارند، کار کردن ایشان در این قسمتها جایز است و برایشان گناهی نیست، هر چند که دوری جستن از تمام این کارها در این قهوه خانه بهتر است؛ ایشان تا وقتی که و کاری دیگر که حلال باشد نیافته اند، بنا به ضرورت می توانند به کارشان ادامه دهند، والله اعلم.

 شیخ ابن جبرین- فتاوی للموظفین و العمال، ص(46)[164] تحریم کار در استریو موسیقی وتحریم درآمد آن

س: سؤال بنده در مورد استریو موسیقی است؛ باید عرض کنم که علاقه ای به موسیقی ندارم فقط به خاطر درآمد آن کار می کنم تا بتوانم زندگی مادی خود را اداره کنم، نوارهای ترانه و موسیقی را تکثیر می کنم تا آنها را بفروشم، مدت 15 سال است که در استریو کار می کنم. 

برخی از علما به بنده گفته اند: کاری که انجام می دهم حرام است، و هر جسمی که از حرام تغذیه شود، مستحق آتش جهنم است... آیا این گفتار صحیح است، آیا بنده به خاطر کاری که انجام می دهم گناهکارم؟

آیا کاری که انجام می دهم حرام و ناجایز است، کار در استریو عبارت است از تهیه و تکثیر ترانه های زن و مرد همراه با موسیقی. 

ج: کار شما در استریو حرام است، در آمدی که از این راه به دست می آورید نیز حرام است، بر شما لازم است ای