f="w:text:383.txt">عربي</a><a class="text" href="w:text:384.txt">ترجمه</a></body></html>کتاب الأقضيظ و الشهادات
و لاَيَجُوزُ أَنْ يَلِیَ الْقَضَاءَ إلاَّ مَنِ اسْتَکْمَلَتْ فِيهِ خَمْسَ عَشَرَةَ خَصْلَةً الإسْلاَمُ و الْبُلُوغُ و الْعَقْلُ و الْحُرِّيَّةُ و الذُّکُورَةُ و الْعَدَالَةُ و مَعْرِفَةُ أَحْکَامِ الْکِتَابِ و السُّنَّةِ و مَعْرِفَةُ الإجْمَاعِ و مَعْرِفَةُ الإخْتِلاَفِ و مَعْرِفَةُ طُرُقِ الإجْتِهَادِ و مَعْرِفَةُ طَرَفٍ مِنْ لِسَانِ الْعَرَبِ و مَعْرِفَةُ تَفْسِيرِ کِتَابِ اللهِ تَعَالَی و أَنْ يَکُونَ سَمِيعاً و أَنْ يَکُونَ بَصِيْراً و أَنْ يَکُونَ کَاتِباً و أَنْ يَکُونَ مُسْتَيْقِظاً و يُسْتَحَبُّ أَنْ يَجْلِسَ فی وَسَطِ الْبَلَدِ فی مَوْضِعٍ بَارِزٍ لِلنَّاسِ و لاَحَاجِبَ لَهُ و لاَيَقْعُدُ لِلْقَضَاءِ فی المَسجِدِ و يُسَوِی بَينَ الْخَصْمَيْنِ فی ثَلاَثَةِ أَشْيَاءٍ فی الْمَجْلِسِ و اللَّفْظِ و الْلَّحْظِ و لاَيَجُوزُ أَنْ يَقْبَلَ الْهَدِيَّةَ مِنْ أَهْلِ عَمَلِهِ و يَجْتَنِبُ الْقَضَاءَ فی عَشَرَةِ مَوَاضِعَ عِنْدَ الْغَضَبِ و الْجُوع و الْعَطَشِ و شِدَّةِ الشَّهْوَةِ و الْحُزنِ و الْفَرَحِ الْمُفْرِطِ و عِنْدَ الْمَرَضِ و مُدَافَعَةِ الأَخْبَثَيْنِ و عِنْدَ النُّعَاسِ و شِدَّةِ الْحَرِّ و الْبَرْدِ و لاَيَسْأَلُ الْمُدَّعَی عَلَيْهِ إلاَّ بَعْدَ کَمَالِ الدَّعْوَی و لاَيُحَلِّفُهُ إلاَّ بَعْدَ سُؤَالِ الْمُدَّعِی و لاَيُلَقِّنُ خَصْماً حُجَّةً و لاَيُفْهِمُهُ کَلاَماً و لاَيَتَعَنَّتُ بِالشُّهَدَاءِ و لاَيَقْبَلُ الشَّهَادَةَ إلاَّ مِمَّنْ ثَبَتَتْ عَدَالَتُهُ و لاَتُقْبَلُ شَهَادَةُ عَدُوٍّ عَلَی عَدُوِّهِ و لاَشَهَادَةُ وَالِدٍ لِوَلَدِهِ و لاَوَلَدٍ لِوَالِدِهِ و لاَيُقْبَلُ کِتَابُ قَاضٍ إلَی قَاضٍ آخَرَ فی الأَحْکَامِ إلاَّ بَعْدَ شَهَادَةِ شَاهِدَيْنِ يَشْهَدَانِ بِمَا فِيهِ.

کتاب اقضيه و شهادات
اقضیه جمع قضاء در لغت به معنی استوار کردن می باشد و شرعاً قضاوت است«داوری» در بین خصوم به حکم خدا و شهادات جمع شهادت از ماده شهود به معنی حضور است.
قاضی باید دارای پانزده خصلت باشد: (1) اسلام (2) بلوغ (3) عقل (4) آزادی (5) مذکر بودن (6) عدالت (7) دانستن احکام قرآن وحدیث (8) دانستن اجماع (9) دانستن اختلاف بین دانشمندان فقه (10) دانستن روشهای اجتهاد«چگونگی استدلال از دلیل های احکام» (11) دانستن مقداری از زبان عرب«نحو و صرف ولغت» (12) کر نبودن (13) کور نبودن (14) نوشتن (15) بیدار وباهوش بودن.
قاضی مستحب است محل اقامت وی در وسط شهر باشد در جای معلوم تا مردم به آسانی به او مراجعت کنند. ومستحب است که پرده دار نداشته باشد و برای قضاوت در مسجد ننشیند ودر بین خصوم در سه چیز رعایت مساوات را بنماید: (1) در مجلس (2) در حرف«مانند هم به سخن آنان توجه کند» (3) در ملاحظه کردن«مانند هم به آنان بنگرد». قبول کردن هدیه از مراجعین روا نیست.
وباید در ده اوقات قضاوت نکند: (1) هنگام خشم (2) گرسنگی (3) تشنگی (4) در موقع شدّت شهوت (5) شدت غم (6) شدت خوشی (7) هنگام غلبه خواب«چرت زدن» (8) هنگام مریض بودن (9) هنگام فشار آوردن بول و غائط (10) هنگام شدت گرما و سرما.
ونباید از مدعی علیه سئوال کند تا موقعی که مدعی گفتار خود را کاملاً خاتمه می دهد ونباید او را سوگند دهد مگر بدرخواست مدعیو خصم را نباید راهنمائی کند.
وهم چنان نباید گفتاری را به او بفهماند، ونباید گواه ها را زحمت دهد«مثل این که بگوید چرا گواهی دادی، این چگونه گواهی است وغیره»  وباید کسی را به گواه قبول کند که عدالت وی ثابت باشد، ونباید گواهی دشمن بر دشمن را قبول کند، وهمچنان گواهی پدر برای پسر وعکس آن را نباید قبول کند، نامه قاضی برای قاضی دیگر در یکی از احکام قبول نمی شود مگر این که دو شاهدئ گواهی بدهند که این خط قاضی فلان است ما کاملاً اطلاع داریم.

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:386.txt">عربي</a><a class="text" href="w:text:387.txt">ترجمه</a></body></html>فصل : و يَفْتَقِرُ الْقَاسِمُ إلَی سَبْعِ شَرَائِطَ الإسْلاَمِ و الْبُلُوغُ و الْعَقْلِ و الْحُرِّيَّةِ و الذُّکُورَةِ و الْعَدَالَةِ و الْحِسَابِ فَإنْ تَرَاضَی الشَّرِيکَانِ بِمَنْ يَقْسِمُ بَيْنَهُمَا لَمْ يَفْتَقِرْ إلَی ذلِکَ وإِنْ کَانَ فی الْقِسْمَةِ تَقْوِيمٌ لَمْ يَقْتَصِرْ فِيهِ عَلَی أَقَلَّ مِنَ اثْنَينِ وإذَا دَعَا أَحَدُ الشَّرِيْکَيْنِ شَرِيْکَهُ إلَی قِسْمَةِ مَا لاَضَرَرَ فِيهِ لَزِمَ الآخَرَ إِجَابَتُهُ.
در احکام قسمت: قسمت کننده نیازمند هفت شرط است: (1) اسلام (2) بلوغ (3) عقل (4) آزادی (5) مذکر بودن (6) عدالت (7) دانستن حساب.
واگر هر دو شریک به قسمت، قسمت کننده راضی باشند احتیاج به شروط بالا نیست. واگر قسمت نامبرده احتیاج به تقدیر وتعیین داشته باشد نباید قسمت کنندگان از دو نفر کمتر باشند زیرا روا نیست که مقّوم یک نفر باشد. وهرگاه یکی از دو شریک شریک دیگر خود را برای تقسیم دعوت نماید، در چیزی که قسمت آن زیانی ندارد لازم است شریک دیگر دعوت او را اجابت کند.

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:389.txt">عربي</a><a class="text" href="w:text:390.txt">ترجمه</a></body></html>فصل : وإذَا کَانَ مَعَ الْمُدَّعِی بَيِّنَةٌ سَمِعَهَا الْحَاکِمُ و حَکَمَ لَهُ بِهَا و إِنْ لَمْ تَکُنْ بَيِّنَةٌ فَالْقَوْلُ قَوْلُ الْمُدَّعَی عَلَيهِ بِيَمِينِهِ فَإنْ نَکَلَ عَنِ الْيَمِينِ رُدَّتْ عَلَی الْمُدَّعِی فَيَحْلِفُ و يَسْتَحِقُّ وإذَا تَدَاعَيَا شَيْئاً فی يَدِ أَحَدِهِمَا فَالْقَوْلُ قَوْلُ صَاحِبِ الْيَدِ بِيَمِينِهِ و إِنْ کَانَ فی يَدَيْهِمَا تَحَالَفَا و جُعِلَ بَيْنَهُمَا ومَنْ حَلَفَ عَلَی فِعْلِ نَفْسِهِ حَلَفَ عَلَی الْبَتِّ و الْقَطْعِ ومَنْ حَلَفَ عَلَی فِعْلِ غَيْرِهِ فَإنْ کَانَ إِثْبَاتاً حَلَفَ عَلَی الْبَتِّ و الْقَطْعِ و إِنْ کَانَ نَفْياً حَلَفَ عَلَی نَفْیِ الْعِلْمِ.
فصل : و الْمَسْحُ عَلَی الخُفَّينِ جَائِزٌ بِثَلاَثَةِ شَرَائِطَ أَنْ يَبْتَدِئْ لُبْسَهُمَا بَعْدَ کَمَالِ الطَّهَارَةِ و أَنْ يَکُونَا سَاتِرَيْنِ لِمَحَلِّ غَسْلِ الْفَرْضِ مِنَ الْقَدَمَيْنِ و أَنْ يَکُونَا مِمَّا يُمْکِنُ تَتَابُعُ الْمَشیِ عَلَيهِمَا و يَمْسَحُ الْمُقِيمُ يَوْماً و لَيْلَةً و الْمُسَافِرُ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ بِلَيَالِيهِنَّ و ابْتِدَاءُ الْمُدَّةِ مِنْ حِيْنِ يُحْدِثُ بَعْدَ لُبْسِ الْخُفَّيْنِ فَإنْ مَسَحَ فی الْحَضَرِ ثُمَّ سَافَرَ أَوْ مَسَحَ فی السَّفَرِ ثُمَّ أَقَامَ أَتَمَّ مَسْحَ مُقِيمٍ و يَبْطُلُ الْمَسْحُ بِثَلاَثَةِ أَشْيَاءَ بِخَلعِهِمَا و انْقِضَاءِ الْمُدَّةِ و مَا يُوجِبُ الْغُسْلَ.
مالیدن دست تر بر دوموزه رواست به سه شرط: (1) پوشیدن آنها بعد از کمال طهارت وگرفتن وضو(2) اینکه موزه ها محل غسل دوپا را