-‌نمازهای  داوطلبانه  و  سنت  در  مسافرت:
جمهور  علماء  بر آن  هستند که  نماز  سنت  برای ‌کسی‌ که  در  مسافرت  نماز  را  شکسته  می‌خواند،‌کراهت  ندارد،  فرق  نمی‌کند ‌“‌سنن  راتبه“  یا  سنن  دیگر  باشد.  در  بخاری  و  مسلم  آمده ‌که  پیامبر صلی الله علیه و سلم  در  روز فتح  مکه  در  خانه  ام  هانی‌ء  غسل  نمود  و  هشت  رکعت  نماز خواند.  از ابن  عمر روایت  است‌ که‌:  پیامبر صلی الله علیه و سلم  بر  پشت  شترش  رو  به  هر  طرف  می‌رفت  تسبیح  می‌گفت  و  با  اشاره  سر  اعمال  نماز  را  انجام  می‌داد.  حسن ‌گفته  است‌:  یاران  پیامبر صلی الله علیه و سلم  که  به  مسافرت  می‌رفتند  پیش  از  نماز  فرض  و  بعد  از  آن  نماز  سنت  را  می‌خواندند.  به  رای  ابن  عمر  و  دیگران  خواندن  نماز  سنت  همراه  نماز فرض  در سفر یک  عمل  شرعی  نیست‌،  خواه  پیش  از نماز فرض  یا  بعد  از آن  باشد،  مگر در دل  شب‌.  او گروهی  را  دید که  (‌در مسافرت‌)  بعد  از نماز  فرض‌،  نماز  سنت  را  می‌خوانند،  گفت‌:  اگر  نماز  سنت  را  می‌خواندم  نماز  فرض  را  درست  می‌خواندم  نه  شکسته‌.  ای  برادر زاده‌،  من  در  مصاحبت  رسول  خدا صلی الله  علیه و سلم  بوده‌ام‌،  او  تا  اینکه  به  لقاء  الله  پیوست  در  مسافرت  نماز  را  بیش  از  دو  رکعت  نخواند  و  عمر  و  عثمان  نیز  چنین  می‌کردند.  خداوند  می‌فرماید:  " لقد كان لكم في رسول الله أسوة حسنة ‌ [‌پیامبر صلی الله علیه و سلم  برای  شما  اسوه  و  بهترین  نمونه  و  سرمشق  است‌]"‌.  به  روایت  بخاری‌.  ابن  قدامه  در  تلفیق  آنچه‌ که  حسن‌ گفته  و  آنچه‌ که  ابن  عمر گفته  چنین  توضیح  داده  است‌:  از  سخن  حسن  برمی‌آید که  خواندن  نماز  سنت  در سفر  اشکالی  ندارد.  و  از  سخن  ابن  عمر  برمی‌آید که  ترک  آن  اشکالی  ندارد.

6-‌مسافرت  در  روز  جمعه‌:
مسافرت  در روز جمعه  اشکالی  ندارد  مگر اینکه  وقت  نماز فرا  رسیده  باشد.  عمر بن  خطاب  از مردی  شنید که  می‌گفت‌:  اگر امروز جمعه  نمی‌بود،  بیرون  می‌رفتم‌.  عمر  به  وی‌ گفت‌:  بیرون  برو،  چون  بی‌گمان  جمعه‌،  مانع  سفر  نیست‌.  ابوعبیده  در  روز  جمعه  به  مسافرت  رفت  و  منتظر  نماز  جمعه  نشد.  زهری  می‌خواست  در  چاشتگاه  روز  جمعه‌،  به  سفر  برود،  از  او  سوال  شد:  مگر  جمعه  نیست‌؟  او گفت‌:  همانا پیامبر  صلی الله علیه و سلم  در  روز  جمعه  به  سفر  رفته  است‌. 

جمع  بین  دو  نماز  (‌دو  نماز  را  در  یک  وقت  خواندن‌)‌:
نمازگزار  در حالات  زیر می‌تواند  نماز  ظهر و  عصر را  بصورت  جمع  تقدیم  یا  جمع  تاخیر[2]  بخواند  و  بجای  آورد  و  همچنین  برای  نماز  مغرب  و  عشاء  نیز  چنین ‌کاری کند  :  

1-  جمع  بین  دو  نماز  در  “‌عرفه‌“  و "‌مزدلفه‌"‌:
علماء  اتفاق  دارند که  جمع  بین  نماز  ظهر  و  عصر  بصورت  جمع  تقدیم  در  وقت  نماز  ظهر در ‌“‌عرفات‌“‌  و  جمع  بین  نماز مغرب  و  عشاء  بصورت  جمع  تاخیر در  وقت  نماز  عشاء  در  مزدلفه  سنت  است‌.  چون  پیامبر صلی الله علیه و سلم چنین ‌کرده‌اند.

2-‌جمع  بین  دو  نماز  در  سفر:
جمع  بین  دو  نماز  در  سفر  در  وقت  یکی  از آنها  جایز  است‌،  بنا  به  قول  اکثر  اهل  علم‌،  فرق  نمی‌کند که  مسافر آنها  را  در حال  فرود  آمدن  بخواند  یا  در حال  راه  رفتن  در  هنگام  سفر.

از  معاذ  روایت  شده  است‌ که‌:  پیامبر صلی الله علیه و سلم  در  جنگ  تبوک  هرگاه  خورشید  پیش  از کوچ ‌کردن  زوال  می‌کرد،  نماز  ظهر  و  عصر  را  در  وقت  نماز  ظهر  می‌خواند  (‌جمع  تقدیم‌)  و  هرگاه  پیش  از  زوال  خورشید کوچ  می‌کرد،  نماز  ظهر  را  به  تاخیر  می‌انداخت  و  وقتی‌که  برای  نماز  عصر  فرود  می‌آمد،  هر  دو  را  با  هم  می‌خواند  (‌جمع  تاخیر)‌.  و  برای  نماز  مغرب  نیز چنین  می‌کرد که‌:  هرگاه  خورشید  پیش  از کوچ ‌کردن  غروب  می‌نمود،  بین  مغرب  و  عشا  را  جمع  می‌کرد  (‌جمع  تقدیم‌)  و  اگر  پیش  از  غروب  خورشید کوچ  می‌نمود  نماز  مغرب  را  به  تاخیر می‌انداخت  تا  زمانی ‌که  برای  نماز  عشاء  فرود  آمد  و  آنها  را  با  هم  می‌خواند  (‌جمع  تاخیر)‌.  به  روایت  ابوداود  و  ترمذی  که‌ گفته‌،  حدیثی  است  “‌حسن‌“‌.

از کریب  روایت  شده  و  او  نیز  از  ابن  عباس  روایت ‌کرده  که  گفته  است‌:  آیا  می‌خواهید  چگونگی  نماز  پیامبر صلی الله علیه و سلم  در  سفر  را  برایتان  بگویم‌؟ ‌گفتیم‌:  بگو، ‌گفت‌:  هرگاه  پیش  از  حرکت  او  از  منزل‌،  خورشید  زوال  می‌نمود  پیش  از  آنکه  سوار  شود،  بین  نماز  ظهر  و  عصر  جمع  می‌کرد  (‌جمع  تقدیم‌)‌.  و  هرگاه  پیش  از  زوال‌،  حرکت  می‌کرد  به  سیر  خویش  ادامه  می‌داد  تا  اینکه  وقت  نماز  عصر  فرا  می‌رسید،  آنوقت  فرود  می‌آمد  و  بین  نماز ظهر  و  عصر  جمع  می‌کرد  (‌جمع  تاخیر)‌.  و  هرگاه  در منزلش  وقت  نماز مغرب  فرا  می‌رسید،  مغرب  و  عشاء  را  در  منزل  می‌خواند  (‌جمع  تقدیم‌)‌.  و  هرگاه  در منزل  وقت  مغرب  فرا  نرسیده  بود،  سوار می‌شد  تا  اینکه  وقت  نماز  عشاء  فرا  می‌رسید،  آنوقت  فرود  می‌آمد  و مغرب  و عشاء  را  با  هم  می‌خواند  (‌جمع  تاخیر)‌.  احمد  آن  را  روایت ‌کرده  است‌.

شافعی  نیز در مسند  خود  چیزی  شبیه  بدان  روایت‌ کرده  و گفته  است‌:  هرگاه  پیش  از  زوال  خورشید،  راه  می‌افتاد،  نماز  ظهر  را  بتاخیر  می‌انداخت  تا  در  وقت  عصر  هر  دو را  با  هم  بخواند.  بیهقی  با  اسناد  جید  آن  را  روایت کرده  و گفته  است‌:  جمع  بین  دو  نماز  بسبب  معذوریت  در  بین  اصحاب  و  تابعین  مشهور  و  مورد  عمل  قرار گرفته  است‌.  

مالک  در ‌“‌موطا“  از  معاذ  روایت ‌کرده ‌که‌:  پیامبر صلی الله علیه و سلم  روزی  در  جنگ  تبوک  نماز  را بتاخیر  انداخت  سپس  بیرون  آمد  و  نماز  ظهر  و  عصر  را  با  هم  جمع ‌کرد،  سپس  به  داخل  رفت‌.  سپس  بیرون  آمد  ونماز مغرب  و  عشاء  را  با  هم  جمع  نمود.  امام  شافعی  گفته  است‌:  اینکه  معاذ  می‌گوید:  سپس  به  داخل  رفت  و سپس  بیرون  آمد،  این  سخن  می‌رساند که  پیامبر صلی الله علیه و سلم  در  منزلی  فرود  آمده  است‌.  و  ابن  قدامه  در  “‌المغنی‌“  بعد  از  ذکر  این  حدیث  می‌گوید:  ابن  عبدالبر  این  حدیث  را  ‌“‌صحیح  و  ثابت  الاسناد‌“  می‌داند.  بنا  به  روایت  سیره  نویسان‌،  غزوه  تبوک  در سال  نهم  هجری  بوده  است‌.  این  حدیث  بهترین  و  واضحترین  دلیل  است  بر  علیه ‌کسانی‌ که  می‌گویند  جمع  باید  در  حال  راه  رفتن  باشد  نه  در  حال  منزل‌ کردن‌.  چه  پیامبر صلی الله علیه و سلم  نماز را  جمع  می‌کرد  در  حالیکه  در منزل  فرود  آمده  و در خیمه  خویش  ساکن  شده  بود  و برای  جمیع  نمازها از  خیمه  بیرون  می‌آمد  و  پس  از ادای  نمازها  بصورت  جمع  دوباره  به  خیمه  خویش  بر می‌گشت‌.  و  مسلم  هم  این  حدیث  را  در  صحیح  خویش  روایت ‌کرده  و گفته  است‌: ‌“ ‌او  نماز  ظهر  و  عصر  را  با  هم  و  نماز  مغرب  و  عشاء  را  با  هم  می‌خواند“‌.  چون  این  حدیث  صراحت  دارد  و به  ثبوت  رسیده  و 