معارضی  نیز ندارد،  بر طبق  حکم  آن  عمل  می‌شود.  بعلاوه  جمع  بین  دو  نماز،  یکی  از  رخصتهای  سفر  است  و  اختصاص  به  حالت  راه  رفتن  ندارد.  بهمانگونه‌ که  شکسته  خواندن  و  مسح  بر  خفین  نیز  چنین  هستند.  ولی  بهتر  است‌ که  بصورت  جمع  تاخیر  باشد.  پایان  سخن  شافعی‌.

برای  ‌“‌جمع‌“  و ‌“‌قصر“  نیت  شرط  نیست  (‌یعنی  لازم  نیست ‌که  مسافر قبلا نیت  آن  کند)‌.  ابن  تیمیه  می‌گوید:  قول  جمهور  علما  بر  اینست‌،  و  پیامبر صلی الله علیه و سلم  هنگامی ‌که  با یاران  خود  نماز  را  بصورت ‌“‌جمع‌‌“  و ‌“‌قصر“  می‌خواند،  به ‌کسی  دستور  نمی‌داد  که  برای  قصر و  جمع  قبلا  نیت ‌کنند.  بلکه  از مدینه  به  سوی  مکه  بیرون  رفت  و نماز را  دو  رکعتی  و  بدون  جمع  می‌خواند،  سپس  با  یاران  خود  در  عرفات  نماز ظهر را  خواند  و  به  آنان  خبر  نداد که  می‌خواهد  نماز  عصر را  بعد  از آن  بخواند،  سپس  بعد  از  سلام  دادن  نماز  ظهر  (‌بلافاصله‌)  با  آنان  نماز  عصر  را  خواند  در  حالیکه  نیت  جمع  نکرده  بودند.  این‌،  برای  جمع  تقدیم‌.  و  همچنین  وقتی‌ که  از  مدینه  بیرون  رفت‌،  در  “‌ذی  الحلیفه‌“  نماز  عصر  را  با  آنان  بصورت  شکسته  خواند  در  صورتیکه  بدانان  دستور  نداده  بود که  نیت  قصر کنند.  و اما  در‌باره  پشت  سر هم  بودن  دو  نمازی‌ که  با  هم  جمع  شوند گفته  است‌:  صحیح  آنست‌ که  موالات  نه  در  جمع  تقدیم  و  نه  در  جمع  تاخیر  شرط  نیست‌.  چه  برای  آن  در  شریعت  حدی  وجود  ندارد،  بعلاوه  مراعات  موالات‌، مقصود  و  هدف  رخصت  را  از  بین  می‌برد.  شافعی ‌گفته  است‌:  اگر  نماز  مغرب  را  با نیت  جمع‌،  در منزلش  خواند،  سپس  به  مسجد  رفت  و  نماز  عشاء  را  خواند،  جایز است‌.  و  مانند  آن  نیز  از  احمد  روایت  شده  است‌. 

3-‌جمع  نماز  بهنگام  باران‌:  
اثرم در سنن  خود  از  ابوسلمه  بن  عبدالرحمن  روایت‌ کرده ‌که  او گفته  است‌:  سنت  است‌ که  اگر روزی  بارانی  باشد  نماز مغرب  و  عشاء  را  با  هم  جمع‌ کرد.  بخاری  روایت  کرده‌ که‌:  پیامبر صلی الله علیه و سلم  در  یک  شب  بارانی  بین  نماز مغرب  و  عشاء  را  جمع  تقدیم‌ کرد.  خلاصه  آراء  مذاهب  در  این  باره‌:  شافعیه  می‌گویند:  کسی‌ که  مقیم  است  می‌تواند  نماز ظهر و عصر را  با  هم  و نماز مغرب  و عشاء  را  با  هم  فقط  بصورت  جمع  تقدیم  بخواند،  مشروط  بر آنکه  بهنگام  تکبیره  الاحرام  و  خاتمه  نماز اولی  و  افتتاح  نماز دوم  باران  ببارد  و  قطع  نشده  باشد.  مالکیه  می‌گویند:  می‌توان  در  مسجد  نماز  مغرب  و  عشاء  را  بصورت  جمع  تقدیم  با  هم  بخواند،  خواه  باران  ببارد  یا  انتظار  باریدن  داشته  باشد.  همچنین  اگر گل  و  لای  و  تاریکی  باشد که  مردمان  متوسط  الحال  نتوانند  با  پوشیدن  نعل  راه  بروند،  نیز  می‌توان  نماز  مغرب  و  عشاء  را  جمع ‌کرد.  و  می‌گویند  جمع  بین  ظهر و عصر،  بعلت  بارندگی  مکروه  است‌.  حنابله  می‌گویند:  بسبب  برف  و  یخبندان  و گل  و  لای  و  سرمای  شدید  و  بارانی ‌که  جامه  را  خیس‌ کند،  می‌توان  نماز  مغرب  و عشاء  را  با  هم  بصورت  جمع  تقدیم  و یا  جمع  تاخیر خواند.  و این  رخصت  و  سهل  انگاری  برای‌ کسی  است‌ که  بخواهد  برای  جماعت  به  مسجدی  برود که  دور  باشد  و  در  راه  از  باران  در  رنج  باشد.  ‌اما کسی‌ که  در  مسجد  باشد  یا  در  منزلش  نماز  جماعت  می‌خواند،  یا  در زیر پوشش  و  چتر به  مسجد  می‌رود  یا  مسجد  در نزدیک  در  خانه‌اش  واقع  شده‌،  جمع  نماز  برای  اینگونه  اشخاص  جایز  نیست‌.

4-‌جمع  دو  نماز  بسبب  بیماری  یا  عذری  دیگر:
امام  احمد  و قاضی  حسین  و خطابی  و متولی  از علمای  شافعی  مذهب  می‌گویند  بسبب  عذر  بیماری  می‌توان  دو  نماز را  با  هم  بصورت  جمع  تقدیم  و  جمع  تاخیر خواند  چه  مشقت  بیماری  بیش  از مشقت  باران  است‌.  

نووی ‌گفته  است‌:  این  سخن  از نظر  دلیل  قوی  است‌.  درکتاب "‌مغنی‌‌“  آمده  است که‌:  مقصود  از بیماریی ‌که  بسبب  آن  جمع  بین  دو نماز مباح  است‌،  آنست‌ که  اگر بیمار  هر  نماز را  در وقت  خود  بخواند  در  رنج  افتد  و  سستی  او  را  فرا گیرد.

حنابله  در  این  باره  وسعت  بیشتری  قائل  شده‌اند  و  برای  صاحبان  عذر و کسی‌ که  خوف  داشته  باشد،  نماز را  بصورت  جمع  تقدیم  و  جمع  تاخیر  جایز  می‌دانند.  برای  زنی ‌که  به  بچه  شیر  می‌دهد  و  شستن  لباس  و  جامه‌،  در وقت  هر نمازی  برایش  رنج  آور است‌،  و  همچنین  برای  زن  مستحاضه  و سلس  البول  و کسی‌ که  از گرفتن  طهارت  عاجز است  و کسی ‌که  خوف جان  و  مال  و آبرو  داشته  باشد،  جایز  می‌دانند که  نماز را بصورت  جمع  بخوانند.  

ابن  تیمیه  می‌گوید:  با گذشت‌ترین  مذهب  در  باره  جمع  بین  دو  نماز  مذهب  امام  احمد  است‌ که  بمنظور گرفتاری  شغلی  نیز  جمع  را  جایز می‌داند.  جه  نسائی  بصورت  حدیث  مرفوع  از  پیامبر صلی الله علیه و سلم  روایت ‌کرده  تا  جائی‌ که ‌گفته  است‌:  آشپز  و  نانوا  و  امثال  آنها  اگر  خوف  فساد  و  تباهی  مال  خود  را  داشته  باشند،  می‌توانند  نماز را  جمع‌ کنند.  

5-جمع  دو  نماز  برای  نیاز:
نووی  در  ‌“‌شرح  مسلم‌‌“ ‌گفته  است‌: ‌گروهی  از  پیشوایان  دین  در  غیر  مسافرت  جمع  را  بهنگام  نیاز  برای ‌کسی‌ که  آن  را  بصورت  عادت  در نیاورد،  جایز دانسته‌اند،  از  جمله  ابن  سیرین  و  اشهب  از  پیروان  امام  مالک  و  خطابی  از  قفال  و  چاچی  بزرگ  از  پیروان  امام  شافعی  هم  حکایت ‌کرده  است  و  از  ابواسحاق  مروزی  و گروهی  از  صاحبان  حدیث  نیز  روایت  شده  است  و  ابن  المنذر  هم  آن  را  اختیار کرده  است‌.  ظاهر  سخن  ابن  عباس  این  مطلب  را  تایید  می‌کند که ‌گفت‌:  پیامبر صلی الله علیه و سلم  خواست  امت  خود  را  به  تنگنا  نیندازد  و  آنان  را  دچار مشقت  ننماید.  و  نگفت  بعلت  بیماری  یا  چیزی  دیگر،  چنین ‌کرد.  پایان  سخن  نووی‌.  

مقصود  از  حدیث  ابن  عباس  حدیثی  است‌ که  مسلم  روایت ‌کرده ‌که ‌گفته  است‌: پیامبر صلی الله علیه و سلم  نماز  ظهر  و  عصر  و  نماز مغرب  و  عشاء  را  در مدینه  جمع ‌کرد،  بدون  اینکه  خوفی  یا  بارانی  در کار  باشد.  از  ابن  عباس  سوال  شد،  چرا  پیامبر صلی الله علیه و سلم  چنین‌ کرد؟  گفت‌:‌“ ‌او  خواست  تا  امتش  در  تنگنا  نیفتد“‌.  بخاری  و  مسلم  از  او  روایت ‌کرده‌اند که‌:  پیامبر صلی الله علیه و سلم  در  مدینه  هفت  رکعت  را  (‌نماز  مغرب  و  عشاء‌)  و  هشت  رکعت  را  (‌نماز ظهر  و  عصر)  بصورت  جمع  خوانده  است‌.  مسلم  از عبدالله  بن  شقیق  روایت‌ کرده ‌که گفت‌:  روزی  عبدالله  بن  عباس  بعد  از  عصر  برای  ما  خطابه‌ای  ایراد کرد  تا  اینکه خورشید  غروب ‌کرد  و  ستارگان  پدیدار شدند  و  مردم  می‌گفتند:  نماز  را  دریابید،  نماز  را  دریابید،  بعد  از  اینکه  مردم  چنین ‌گفتند،  مردی  از  بنی تیم  آمد  و  پشت  سر  هم  و  لاینقطع  می‌گفت‌:" الصلاة الصلاة ".  عبدالله  بن  عباس  به  وی ‌