سان  دفاع  می‌كنند“  یا  غیر  آنان  است‌.  اگر شخص  بیگانه‌ای  بجای  “‌میت‌‌“  روزه‌گرفت‌،  چنانچه  با  اجازه  “‌ولی‌“  باشد  صحیح  است  و  اگر  با  اجازه  “‌‌ولی‌‌“  نباشد  صحیح  نیست‌.  آنان  بر  این  رای  خویش  به  روایت  احمد  و  شیخین  از  عایشه‌(‌رض‌)  استدلال‌كرده‌اند  كه  گفته  است‌:  پیامبر صلی الله علیه و سلم    فرمود:" من مات وعليه صيام صام عنه وليه    [اگركسی  مرد  وبروی  روزه  قضا  بود  ولی  اواگر    خواست  بجای  او  روزه  باشد]"‌.  بزار  با  سند  "حسن‌“  بدان  افزوده  است‌:  “ان  شاء‌“‌.  امام  احمد  و  صاحبان  سنن  از  ابن  عباس  روایت  كرده‌اندكه  “‌مردی  پیش  پیامبر صلی الله علیه و سلم   آمد  وگفت‌:  ای  رسول  خدا،  مادرم  مرده  و  روزه  یك  ماه  او  قضا  شده  است‌،  آیا  من  می‌توانم  بجای  او  این  ماه  را  قضاكنم‌؟  پیامبر صلی الله علیه و سلم   گفت‌:" لو كان على أمك دين أكنت قاضيه؟ " قال: نعم.قال: " فدين الله أحق أن يقضى   [اگر  مادرت  بكسی  بدهكار  می‌بود،  حاضر  بودی‌كه  بدهی  وی  را  پرداخت‌كنی‌؟  اوگفت  آری‌.  پیامبر صلی الله علیه و سلم    گفت‌:  بنابراین  بدهی  خداوند  شایسته‌تر  است  كه  بازپرداخت  گردد]‌"‌.  نووی  گفته  است‌:  اینست  سخن  صحیح  برگزیده‌ای‌كه  ما  بدان  عقیده  داریم  و  یاران  محقق  فقیه  و  محدث  ما  با  توجه  بدین  احادیث  صحیح  و  صریح  آن  را  صحیح  دانسته‌اند.مدت  زما‌ن  روزه  دركشورها‌ئی‌ كه  روزها  بلند  و  شبها‌ كوتا‌ه  است‌:

فقیهان  درباره  مدت  زمان  روزه  درسرزمینهائی‌كه  روزها  بلند  وشبها كوتاه  است  و  همچنین  سرزمینهائی ‌كه  روزها كوتاه  و  شبها  بلند  است  اختلاف  نظر  دارند.  بعضی  گفته‌اند:  مدت  زمان  شب  و  روز درسرزمین  معتدل  مركز تشریع  اسلامی  یعنی  مكه  و  مدینه  به  نسبت  مردمان  آن  مناطق  معتبر است‌.  و  بعضی‌ گفته‌اند:  مدت  زمان  شب  و  روز  در  سرزمینهای  معتدل  نزدیك  به  مردمان  آن  مناطق  معتبر  است‌.‌لیله  القد‌ر =  شب  قدر

فضیلت  شب  قدر:
شب  قدرگرامی‌ترین  شبهای  سال  است‌،  زیرا  خداوند  فرموده  است‌:" إنا أنزلناه  في ليلة القدر.
وما أدراك ماليلة القدر. ليلة القدر خير من ألف شهر  [‌ما  قرآن  را  درشب  قدر  نازل‌كردیم  و  تو  چه  می‌دانی‌كه  شب  قدر  چقدر  بزرگ  و  ارجمند  است‌؟  شب  قدر  از  یكهزار  ماه‌كه  شب  قدر  درآن  نباشدگرامیتر  و  باارزشتر  است‌]"‌.  یعنی  ثواب  و  پاداش  اعمال  نمازو  تلاوت  قرآن  و  ذكرو  احسان  و  غیر  درآن  شب  از  ثواب  پاداش  یكهزار  ماه‌كه  درآنها  شب  قدر  نباشد  بیشتر  می‌باشد.

مستحب  است‌ كه  شب  قدر  را  در  رمضا‌ن  جستجو كرد:
مستحب  است‌كه  در  شبهای  تاك  دهه  آخر  ماه  رمضان‌،  شب  قدر  را  جستجوكرد.  پیامبر صلی الله علیه و سلم   در  دهه  آخر  رمضان  فراوان  بدنبال  آن  می‌گشت‌.  قبلاگفتیم‌كه‌:  هرگاه  دهه  آخر  رمضان  فرا  می‌رسید،  پیامبر صلی الله علیه و سلم   شبها  بیدار  می‌ماند  و  خانواده  خویش  را  نیزبیدار  می‌كرد  و  از  زنان‌كناره  می‌گرفت  و  بشدت  مشغول  عبادت  می‌گشت‌. 

شب  قدركدام  است‌؟‌
علما  درباره  تعیین  شب  قدرآراء  مختلفی  دارند.  بعضی‌گفته‌اند:  شب  بیست  و  یكم  و  بعضی‌گفته‌اند:  شب  بیست  وسوم  و  برخی‌گفته‌اند:  شب  بیست  و  پنجم  و  برخی  دیگرشب  بیست  ونهم  و  برخی‌گفته‌اند  بین  شبهای  تاك  دهه  آخررمضان  در  نوسان  است  وبیشترعلما  برآنندكه  شب  بیست  و  هفتم  می‌باشد  امام  احمد  با  اسناد  صحیح  از  ابن  عمر  روایت‌كرده  است‌كه  پیامبر صلی الله علیه و سلم    گفت‌:"  من كان متحريها فليتحرها ليلة السابع والعشرين     [كسی‌كه  درطلب  شب  قدراست  آن  را  درشب  بیست  وهفتم  جستجوكند  ]"‌.

مسلم  و  احمد  و  ابوداود  با  اسناد  صحیح  از  ابی  بن‌كعب  روایت‌كرده‌اندكه‌گفته  است‌:  “‌بدان  خدائی‌كه  بجز  او  خدائی  بحق  نیست‌،  سوگند  می‌خورم‌كه  شب  قدر  در  ماه  رمضان  است  -‌بطور  جدی  و  بدون  استثنا  قسم  یادكرد  -‌و  بخدای  سوگند،  می‌دانم  كه‌كدام  شب  است‌.  همان  شبی  است  كه  پیامبر صلی الله علیه و سلم   ما  را  به  شب  بیداری  دستورداد.  آنشب  شب  بیست  وهفتم  بود  و  نشانه  شب  قدرآنست‌كه  صبح  آن  روز  خورشید  بهنگام  طلوع  سفید  وكمرنگ  و  بدون  شعاع  است‌‌“‌.

قیام  شب  قدر  ودعا  خواندن  درآن‌:
1-‌بخاری  و  مسلم  از  ابوهریره  روایت‌كرده‌اندكه  پیامبر صلی الله علیه و سلم   گفته  است‌: " من قام ليلة القدر إيمانا واحتسابا، غفر له ما تقدم من ذنبه     [‌هركس  ازروی  ایمان  و  باوری  و  بامید  
 مزد  و  پاداش  ازخداوند  و  رضای  او،  شب  قدر  را  بپای  دارد  و  بیدار  بماند  و  عبادت  و  ذكر  و  تلاوت  قرآن  كند،  خداوندگناهان‌گذشته  او  را  بیامرزد]"‌.

٢-احمد  و  ابن  ماجه  و  ترمذی  -كه  اوآن  را  صحیح  دانسته  است  -‌از  -‌حضرت  عایشه  روایت  كرده‌اندكه  گفت‌:  “‌به  رسول  خداگفتم  شب  قدركدام  است  و  درآن  شب  چه  دعائی  بخوانم‌؟‌گفت‌:  بگو: " اللهم إنك عفو تحب العفو فاعف عني    [خداوندا  تو  سراپا گذشت  و  دوست  دار گذشت  هستی‌،  از  من  درگذر  و  مرا  عفو كن‌]‌".الاعتكاف =‌در  مسجد  ملازم  شدن و  از  كار  دست  كشیدن‌:

1-اعتكاف‌:  درلغت  بمعنی  ملازم  شدن  چیزی  و  نفس  را  برآن  حبس‌كردن  است‌،  خواه  آن  چیز  خوب  باشد  یا  بد.  خداوند  می‌فرماید:"  ما هذه التماثيل التي أنتم لها عاكفون     [چیستند  این  مجسمه‌هائی‌كه  شما  در  برابر  آنها  بزانو  نشسته  و  اعتكاف كرده‌اید؟  ]"‌.  

معنی  عاكفون  در  آیه‌:  در  برابرآنها  ایستاده  و  آنها  را  پرستش  می‌كنید.  در  فقه‌،  اعتكاف  بمعنی  ملازم  شدن  مسجد  و  اقامت  درآن  بمنظور  تقرب  بخداوند  است‌.  

٢-‌دلیل شرعی اعتكاف‌:  اجماع  علما  برآنست‌كه  اعتكاف  یك  عمل  شرعی  و  دینی  است‌.  چه  پیامبر صلی الله علیه و سلم    هرسال  درماه  رمضان  ده  روزدرمسجد  اعتكاف  می‌كرد  و  چون  سال  مرگ  آن  حضرت  فرا  رسید،  آن  سال  بیست  روز  اعتكاف‌كرد.  بخاری  و  

ابوداود  و  ابن  ماجه  مسئله  اعكاف  پیامبر  صلی الله علیه و سلم    را  روایت  كرده‌اند.  یاران  پیامبر صلی الله علیه و سلم    و  همسرانش  همراه  او  و  بعد  از  او  نیز  اعتكاف  را  انجام  داده‌اند.  اعتكاف  اگرچه  تقرب  بخدا  است‌،  ولی  در  فضیلت  آن  حدیث  صحیحی  نیامده  است‌.  ابوداودگفته  است‌:  به  امام  احمدگفتم‌:  آیا  درباره  فضیلت  اعتكاف  چیزی  شنیده‌ای‌؟‌گفت‌:  نخیر،  مگر  چیز  ضعیفی‌.  

 ٣-‌اقسام  ا‌عتكاف‌:  اعتكاف  به  دو  قسم  سنت  و  واجب  تقسیم  می‌شود.  اعتكاف  سنت،  اعتكافی  است‌كه‌مسلمان  آن  را  داوطلبانه  و  بمنظور  تقرب  بخداوند  و  طلب  پاداش  خیرآن  و  اقتداء  به  پیامبر صلی الله علیه و سلم    انجام  می‌دهد.  و  بهتر  است‌كه  این  اعتكاف  در  دهه  آخر  رمضان  باشد.  اعتكاف  و‌اجب‌،  اعتكافی  است‌كه  مسلمان  آن  را  بر  خویشتن  واجب  می‌كند،  مانند  اینكه  نذرمعلق‌كند  و  بگوید: " لل