‌ که  پیامبر صلي الله عليه و سلم  فرموده  است‌:  (لولا أن أشق على أمتي لامرتهم بالسواك عند كل وضوء،) [‌اگر  خوف  مشقت  در  تنگنا  قرار دادن  امت  نبود،  دستور  می‌دادم‌ که  همیشه  در  وقت  وضوگرفتن‌،  مسواک  بزنند] ‌.  مالک  و  شافعی  و  بیهقی  و  حاکـم  آن  را  روایت‌ کـرده‌اند.

از  عایشه  رضی  الله  عنها  روایت  شده  است‌ که  پیامبر صلي الله عليه و سلم  فرموده‌اند:  (السواك مطهرة للفم، مرضاة للرب)   [‌سواک  زدن  پاکیزگی  دهان  و  مایه  خوشنودی  پروردگار  است‌]‌.  احمد  و  نسائی  و  ترمذی  آنرا  روایت  کرده‌اند.

مسواک ‌کردن  در همه‌ي  اوقات  مستحب  است‌،  لیکن  در  پنج  وقت بیشتر مستحب است‌:  

1-‌بوقت  وضو  

٢-بوقت  نماز  

٣-‌بوقت  خواندن  قرآن  

٤-‌بوقت  بیدار شدن  از  خواب  

٥-‌بوقتی‌که  دهان  بو  می‌گیرد.  

مستحب  بودن  مسواک  کردن  برای  روزه‌دار  و  غیر  او  در  اول  و  آخر  روز  یکسان  است‌،  زیرا  عامر بن  ربیعه‌ رضي الله عنه گفته  است‌:  (رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم ما لا أحصي، يتسوك وهو صائم) [بکرات  بیشمار  پیامبر صلي الله عليه و سلم   را  دیده‌ام ‌که  در  حال  روزه‌ داری‌،  سواك  می‌کرد]‌.  احمد  و  ابوداود  و  ترمذی  آنرا  روایت  کرده‌اند.  سنت  است  که  بعد  از  سواك  زدن‌،  سواك  را  بشویند  تا  پاکیزه  بماند.  زیرا  عایشه  رضی  الله  عنها گفته  است‌:  ‌(كان النبي صلى الله عليه وسلم يستاك فيعطيني السواك، لاغسله فأبدأ به فأستاك ثم أغسله وأدفعه إليه)  [‌پیامبر صلي الله عليه و سلم   سواك  می‌زد  آنگاه  سواك  را  به  من  می‌داد که  آنرا  بشویم‌،  من  اول  خود  با  آن  سواك  می‌کردم‌،  سپس  آن  را  می‌شستم  و  به  سوی  او  برمی‌گرداندم‌]‌‌.  ابوداود  و  بیهقی  آنرا روایت  کرده‌اند.  

برای ‌کسی‌ که  دندانهایش  افتاده  است‌،  سنت  است‌ که  با  انگشت  خود  این  عمل را  انجام  دهد.  زیرا  عایشه  رضی  الله  عنها گوید  از  رسول  خدا صلي الله عليه و سلم  سوال‌کردم ‌که‌:  “‌‌ای  رسول  خدا،  آیا  مردی‌ که  دندانهایش  بیفتد،  سواك  بکند؟  فرمود:  “‌‌آری‌“‌  گفتم  چگونه‌؟  فرمود:  ‌(يدخل إصبعه في فيه)  [‌با  انگشتش  این ‌کار  را  بکند]‌‌.  طبرانی  آنرا  روايت  كرده  است‌. 

٣-‌شستن  هر  دو كف  دست  سه  بار  در  آغار  وضو:
زیرا  اوس  پسر  اوس  ثقفی‌ گفته  است‌:  “‌‌پیامبر صلي الله عليه و سلم  را  دیدم ‌که  وضو می‌گرفت‌،  سه  بار کف  دستها  را  شست‌“‌‌.  احمد  و  نسائی  آنرا  روایت  کرده‌اند.  از ابوهریره  رضي الله عنه روایت  است‌ که  پیامبر صلي الله عليه و سلم   فرموده  است‌:  : (إذا استيقظ أحدكم من نومه فلا يغمس يده في إناء حتى يغسلها ثلاثا، فإنه لا يدري أين باتت يده) [هرگاه  کسی  از  خواب  بیدار  شد،  دستهای  خود  را،  در ظرفی  فرو نکند  تا  اینکه  اول  آنها  را  سه  بار بشوید،  زيرا  او  نمی‌داند که  در مدت  خواب‌،  به  چه  چیزی  دست  زده  است‌؟‌]‌‌.  جماعت  محدثین  آنرا  روایت  

کرده‌اند،  جز  آنکه  بخاری  عدد  “‌‌سه  مرتبه‌“‌  را  ذکر  نکرده  است‌. 

٤‌-‌سه  بار  مضمضه ‌كردن‌:
لقیط  بن  صبره‌ رضي الله عنه گفته  که  پیامبر صلي الله عليه و سلم  فرموده‌اند:  (إذا توضأت فمضمض)  [هرگاه خواستيد  وضو  بگیرید،  مضمضه ‌کنید]‌ " ‌=  آب  در  دهان  بگردانید"‌.  ابوداود  و  بیهقی آنرا  روایت  کرده‌اند. 

5-‌استنشاق  و  استنثار  سه  بار:  آب  در  بینی گرداندن  و  به  تندي  آن را  دور  ريختن‌.  ابوهریره‌ رضي الله عنه  گفته  است‌ که  پیامبر صلي الله عليه و سلم   فرموده‌اند: (إذا توضأ أحدكم فليجعل في أنفه ماء ثم ليستنثر)   [‌هرکس  خواست  وضو  بگیرد،  آب  در  بینی ‌گرداند سپس  آن  را  دور  بریزد]‌.  شیخین  و  ابوداود  آنرا  روایت ‌کرده‌اند.

سنت  است‌ که  استنشاق  با  دست  راست‌،  و  استنثار[1]  با  دست  چپ  انجام‌ گیرد.  زيرا  از  حضرت  علی‌ رضي الله عنه روایت  شده‌:  (أنه دعا بوضوء  فتمضمض واستنشق  ونثر بيده اليسرى، ففعل هذا ثلاثا، ثم قال: هذا طهور نبي الله صلى الله عليه وسلم) [او  برای  وضو  آب  خواست‌،  سه  بار  مضمضه‌ کرد  و  سه  بار استنشاق  نمود  و  با  دست  چپ  آنرا  دور  ریخت‌،  سپس گفت‌:  ‌“‌اینست  وضوی  پیامبر  خدا صلي الله عليه و سلم]‌.  احمد  و  نسائی  آنرا  روایت ‌کرده‌اند.  

بهر صورت  و  شکلی  آب  به  دهان  و بینی  برسد،  سنت  مضمضه  و  استنشاق  تحقق  می‌یابد،  لیکن  سنت  صحیح  و  ثابت  از  پیامبر صلي الله عليه و سلم   آنست‌ که  هر دو  را  با  هـم  انجام  داد.  از  عبدالله  بن  زید  روایت  شده‌ که‌:  “‌پیامبر صلي الله عليه و سلم‌،  مضمضه  و  استنثار  را  با  سه  مشـت  آب  انجام  داد‌“‌.  این  حدیث  متفق  علیه  است‌.

برای ‌کسی‌ که  روزه  نباشد  مبالغه  در  مـضمضه  و  استنشاق  سخت  است‌.  زیرا  لقیط‌ رضي الله عنه  گفته  است‌ که‌: ‌گفتم‌:  ای  پیامبر  خدای‌،  وضوی‌ کامل  را  برایم  بگو،  فرمود:  (أسبغ الوضوء وخلل بين الاصابع، وبالغ في الاستنشاق إلا أن تكون صائما)  [وضـو  را  بطور کامل  بگیر  و  بین  انگشـتان  را  بشوی  و  در  استنشاق  مبالغه ‌کن  مگر  اینکه  روزه  باشی‌]‌.  پنج  نفر  از  محدثین  آنرا  روایت ‌کرده‌اند  و  ترمذی  آنرا  “‌صحیح‌“  دانسته  است‌.

6-‌تخلیل  اللحية‌:  خلال ‌کردن  ریش با انگشتان و شستن لابلاي موي ريش:
عثمان رضي الله عنه  گفته  است‌:  (أن النبي صلى الله عليه وسلم كان يخلل لحيته)   [‌پیامبر صلي الله عليه و سلم  ریش  خود  را  خلال می‌کرد  =  لابلای  آنرا  می‌شست‌]‌‌.  ابن  ماجه  و  ترمذی  آن  را  روایت  کرده‌اند،  و  ترمذی  آن  را  “صحیح‌“‌  دانسته  است‌.  از  انس  رضی  الله  عنه  روایت  شده‌ که‌:  “‌‌پیامبر صلي الله عليه و سلم   هرگاه  می‌خواست  وضو  بگیرد،  یک  مشت  آب  می‌گرفت  و به  زیر چانه  مي‌زد  و  بدان  خلال  ریش  مي‌کرد  و می‌فرمود:  (هكذا أمرني ربي عزوجل)  پروردگارم  چنین  دستور  داه  است‌“‌‌.  ابوداود  و  بیهقی  و  حاکم  آن  را  روایت‌ کرده‌اند.

٧-‌تخلیل  الاصابع‌:  خلال‌ کردن  انگشان  با  همديگر:
ابن  عباس  رضی  الله  عنهما گفته  است‌ که‌:  پیامبر  فرمود: (إذا توضأت فخلل أصابع يديك و رجليك)  [هرگاه  خواستید  وضو  بگیرید  انگشتان  دست  و  پا  را  خلال‌ کنید  = لابلای  آنها  را  بشوئید]‌‌.  احمد  و  ترمذی  و  ابن  ماجه  آن  را  روایت ‌کرده‌اند.  از  مستورد بن  شداد رضي الله عنه روایت  شده‌ که‌:  “‌‌پیامبر صلي الله عليه و سلم را  دیدم  که  با  انگشت ‌کوچکش  انگشتان  پای  را  خلال  می‌کرد  =  لابلای  آنها  را  پاک  می‌نمود”‌‌.  هر پنج  نفر بجز  احمد  آن  را  روایت ‌کرده‌اند.

احادیثی  نقل  شده که  بموجب  آنها،  حرکت  دادن  انگشتری  و  دستبند  و  امثال  آن  نیز  سنت  است‌،  ولی  آن  احادیث  به  درجه‌ي “‌صحیح‌“‌  نرسیده‌اند،  لیکن  عمل  بدانها  شایسته  است‌،  زیرا  امر به  “‌‌اسباغ  وضو“‌  بطور کلی  آن  را  نیز  شامل  می‌شود.

8-تکرار کردن  شستن  اعضاء تا سه مرتبه  =  تثلیث الغ