  بعلت‌گراني  اجاره  از  عهده‌اش  افتاده  و  لذاگفته‌اند: در  آن  قسمت  از  خانه  سکونت  مي‌کندکه  سهم‌الارث  او  است‌،  اگر  برايش‌کفايت‌کند،  و  اين  بدين  جهت  است‌که  براي  زن  شوهر  مرده‌،  حق  سکونت  قايل  نيستند،  خواه  حامله  باشد  يا  حامله  نباشد[10]‌. و  تنها  براو  واجب  است‌که  در  خانه‌اي  بماندکه  در  حال  مرگ  شوهرش  درآنجا  سکونت  داشت  و  شب  و  روزآنجا  بماند.... اگر ورثه  حاضرشدند  خانه  را  برايش  عوض‌کنند  چه  بهتر  و الا او بايدکرايه  مسکن  را  بپردازد. 

حنبلي‌ها  مي‌گويند: زني‌که  درعده  باشد  روزها  حق  بيرون  رفتن  ازمنزل  را  دارد  خواه  شوهر  مرده  باشد  يا  مطلقه‌. 

ابن  قدامه‌ گويد: زني‌که  در  عده  باشد  مي تواند  براي  رفع  نيازهاي  خويش  روزانه  از  خانه  خارج  شود،  خواه  عده  طلاق  داشته  باشد  يا  عده  وفات‌.

جابرگفته  است‌: خاله‌ام  سه  طلاقه  شده  بود. او  براي  بريدن  نخلستان  خويش  بيرون  رفته  بود،  مردي  به  وي  رسيد  و او  را  از بيرون  رفتن  درعده  منع‌ کرد. خاله‌ام  اين  ماجري  را  براي  پيامبر صلي الله عليه و سلم    بازگوکرد. پيامبر صلي الله عليه و سلم   گفت‌: " أخرجي فجذي نخلك لعلك أن تتصدقي منه أو تفعلي خيرا    [‌از  خانه  بيرون  برو  و  خرمايت  را  بچين‌،  شايد  از  آن  صدقه  بدهي  يا  وسيله‌کار  خيري  انجام  بدهي‌]"‌. نسائي  و  ابوداود  آن  را  روايت‌کرده‌اند. مجاهد  روايت‌کرده  است  وگفته‌: مرداني  در  جنگ  اُ‌حد  بشهادت  رسيده  بودند  زنانشان  به  خدمت  پيامبر صلي الله عليه و سلم    آمدند  وگفتند: اي  رسول  خدا  ما  شبها  در  منزل  خود  مي‌ترسيم  آيا  مي‌توانيم  شبها  پيش  يک  ديگر  بخوابيم‌؟  و  روزها  بمنازل  خود  برگرديم؟  او  فرمود:" تحدثن عند إحداكن حتى إذا أردتن النوم فلتؤب كل واحدة إلى بيتها    [‌پيش  همديگربنشينيد  وبا  هم  بگفتگوبپردازيد  تا وقتيکه  مي‌خواهيد  بخوابيد  آنگاه  هرکس  بمنزل  خود  برود]"‌. هيچيک  حق  ندارد  در غير منزل  خود  شب  را  بروز آورد  و  شب  هم  حق  نداريد  از  منزل  بيرون  رويد،  مگر  اينکه  ضرورتي  آن  را  ايجاب‌کند،  چون  در  شب‌گمان  فساد  مي‌رود  ولي  در روز  چنين  نيست  و  در روز براي  رفع  نيازها  و  تامين  زندگي  و  خريد  مايحتاج‌،  تلاش  مي‌شود  وکوشش  بعمل  مي‌آيد.

سوگواري  زني ‌که  در  عده  است  
بر  زن  واجب  است‌که  در  مده  عده  براي  شوي  متوفاي  خويش  سوگوار  باشد  و  اين  مطلب  مورد  اتفاق  همه  فقهاء  است‌،  ليکن  درباره  زني‌که  طلاق  بائن  داده  شده  است  اختلاف  دارند: حنفي‌هاگفته‌اند: سوگواري  بر  وي  نيز  واجب  است‌. و  ديگران  گفته‌اند: سوگواري  بر  وي  واجب  نيست‌. قبلا  از  سوگواري  سخن‌گفته‌ايم‌.

نفقه  زني‌ که  در  عده  است
باتفاق  همه  فقها،  زن  مطلقه‌اي‌که  طلاقش  رجعي  باشد  مستحق  دريافت  نفقه  و   حق  سکني  است‌. و  درباره  زني‌که  طلاقش  بتي  و  قطعي  است‌،  اختلاف‌کرده‌اند: امام ابوحنيفه  مي‌گويد: او  نيز  مستحق  نفقه  و  حق  سکونت  مي‌باشد،  چون  او  نيز  مکلف است‌که  ايام  عده  را  درمنزل  زناشوئي  خويش  سپري‌کند،  پس  بخاطرحق  شوهربر  و‌ي  حبس  شده  است‌،  بنابر اين  نفقه‌اش  واجب  مي‌باشد  و  اين  نفقه  از  وقت  وقوع  طلاق  بدهي  ودين  صحيح‌ بحساب  مي‌آيد. و نيازي  به  تراضي  طرفين  يا  حکم  قاضي  ندارد. و  تبرئه  از  اين  دين  وقتي  حاصل  مي‌شودکه  اداء  و  پرداخت‌گردد  يا  آزاد  شود  امام  احمدگفته‌: چنين  زني  مستحق  نفقه  وحق  سکونت  نيست  چون  فاطمه  دختر  قيس‌گفت‌: شوهرش  او  را  طلا‌ق  بتي  داده  بود  و  پيامبر صلي الله عليه و سلم    به  وي‌گفت‌:" ليس لك عليه نفقة     [‌تو  بر  وي  نفقه‌اي  نداري‌]‌’‌’‌. امام  شافعي  و  امام  مالک‌گفته‌اند: در  هر  حالتي  او  حق  سکونت  دارد،  ولي  حق  نفقه  ندارد،  مگر  اينکه  حامله  باشد،  چون  عايشه  و  سعيد  ابن  المسيب  حديث  فاطمه  دختر  قيس  را  بر  وي  انکارکرده‌اند.
امام  مالک‌گفته  است‌: از  ابن  شهاب  شنيدم‌که  مي‌گفت‌: “‌زني‌که  طلاق  بتي  داده  شده  است  نبايد  از  منزل  خود  خارج  شود  تا  اينکه  عده‌اش  پايان  مي‌يابد. و  او  حق  نفقه  ندارد،  مگر  اينکه  حامله  باشد.که  در  صورت  حامله  بودن  تا  وضع  حمل  بايد  نفقه  وي  داده  شود. سپس‌گفت‌: و  اين  راي  ما  است‌.
--------------------------------------------------------------------------------
[1] -از کتاب "حجه الله البالغه".
[2] -‌سوره  بقره  234:  فلسفه  تعیین  این  مدت  آنست‌که  در  این  مدت  خلقت  جنین  تکامل  می‌یابد  و  در  آن  روح  دمیده  می‌شود  بعد  از  آنکه  ١٢٠  روز  از  آن‌گذشت‌.  و  این  مدت  بیش  از  چهار  ماه  قمری  است  چون  ماههای  قمری‌گاهی  از  سی  روزکمترند  و  احتیاطاً  برای  جبران  آن  چهار  ماه  و  ده  شب  تعیین  شده  و  در  چهار  ماه  و  یازدهمین  شب  عده‌اش  بپایان  می‌رسد.  مولف‌
[3] - حنفی‌ها  و  حنبلی‌ها  و  خلفای  راشدین گفته‌اند:  مقصود  از  دخول  و  همبستری  دخول  و  همبستری  حقیقی  یا  حکمی  است  بنابراین  اگر  خلوت  صحیحی  با  وی  صورت‌گرفته  باشد  نیز  عده  بر  او  واجب  است‌.
[4] -زاد المعاد3/96.
[5] -زاد المعادج4/208.
[6] -زاد المعاد ج 4/206.
[7] - علمای  ظاهریه‌گویند:  در  نکاح  فاسد  بعد  از  همبستری  عده  لازم  نیست  چون  در  قرآن  و  سنت  نبوی  برای  آن  دلیلی  یافت  نمی‌شود.
 [8]- بعضی  از  زنان  دروغ  می‏‎گفتند  و  مدعی  بودندکه  هنوز  سه  حیض  آنان  بپایان  نرسیده  است‌،  تا  مده  نفقه‌شان  طول  بکشد  و  این‌کار  موجب  شکایت  مردان  می‌شد.  قانون  شماره  ٢٥  سال  ١٩٢٩  بدین‌کار  رسیدگی‌کرد  و  در  ماده  ١٧  چنین  آمده  است‌:  ادعای  نفقه  عده  برای  مدت  بیش  از  یک  سال  از  تاریخ  طلاق  پذیرفته  نمی‌شود.  چون  پزشکان  حداکثر  مدت  آبستنی  را  یک  سال  تعیین‌کرده‌اند  ادعای  نفقه  عده  برای  بیش  از  یک  سال  قبول  نیست‌.  البته  شرعاً  مده  عده  تنها  سه  حیض  است‌.  مولف 
[9] -مذهب  شافعی  و  مالک  آنست‌که  اگر  طلاق  در  اثنای  ماه  روی  داد  بقیه  آن  ماه  برایش  عده  حساب  می‏‎گردد،  سپس  دو  ماه  قمری  را  عده  می‏‎گیرد  و  تمام  ٣٠  روز  ماه  سوم  نیز  باید  عده  باشد.  امام  ابوحنیفه  گوید:  بقیه  ماه  اول  برایش  حساب  می‏‎گردد  و  بقیه  آن  از  ماه  چهارم  برایش  حساب  می‌شود  و  باندازه‌کمی  آن  باید  عده  را  مراعات‌کند  خواه  ماه  اول  تمام  باشد  یا  ناقص‌.  مولف
[10] - حنبلی‌ها  می‌گویند:  اگر  حامله  نباشد  حق  سکنی  ندارد.  و  اگر  حامله  باشد  دو  روایت  است‌.  شافعی  نیز  دراین  باره  دو  قول  دارد. امام  مالک  گوید:  حق  سکنی  دارد.  <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:777.txt">اجراي  حدود  وا‌جب  است</a><a class="text" href="w:text:778.txt">ميا‌نجي‌گري  در  حدود  الهي</a><a class="text" href="w:text:779.txt">حدود  بهنگا‌م  وجود  شبهه  و شك  ساقط  مي‌شوند</a><a class="text" href="w:text:780.txt">چه ‌كسي  حدود  شرعي  را  اجرا  مي‌كند</a><a class="text" href="w:text:781.txt">اجراي  حدود كفاره  و تا‌وان ‌گناها‌ن  مي باشند</a>