ر  مدت  شير  دادن بپردازد،  حتي  اگرطلاق‌گرفته  باشد)  هيچكس  موظف  و  مكلف  به  پرداخت  مقدار  بيش  از  توانائي  خود  نيست...]"‌،

بديهي  است  كه  در  اين  آيه  مراد  از  “‌مولودله‌”  پدر  بچه  است  و  مقصود  از  “‌رزق‌”  “‌طعام‌”  و  خوراك‌كافي  است  و  “‌كسوه"  بمعني  لباس  و  “‌بالمعروف‌”  يعني  آنچه  كه  شرعاً  معمول  است‌،  بدون  افراط  و  تفويط‌

2- " أسكنوهن من حيث سكنتم من وجدكم، ولا تضاروهن لتضيقوا عليهن، وان كن أولات حمل فأنفقوا عليهن حتى يضعن حملهن ... طلاق  [زناني  راكه  طلاق  مي‌دهيد،  آنان  را  در  جائي  سكني  دهيدكه  خود  سكونت‌كرده  و  در  اختيار  خودتان  مي‌باشد  و  توانائي  آن  را  داريد،  به  عمد  ازبابت  مسكن  بدانان  زيان  مرسانيد  وآنان  را  دچارفشار  و  تنگي  نكنيد  تا  خود  را  رها  سازند،  و  اگرآن  زنان  طلاق  داده  شده‌،  آبستن   حامله  بودند،  بايد  هزينه  مناسب  زندگي  آنان  را  تامين‌كنيد  تا  اينكه  زايمان  مي‌كنند‌. و  فارغ  مي  شوند]"‌.

٣ –"لينفق ذو سعة من سعته، ومن قدر عليه رزقه فلينفق مما آتاه الله، لا يكلف الله نفسا إلا ما آتاها  ... طلاق/  ٧[‌كسي‌كه  ثروتمند  است  بايد  بمقتضاي  ثروت  و  امكانات  خود  هزينه  زن  طلاق  داده  شده  را،  تامين‌كند  وكسي‌كه  تنگ  دست  و  فقير  است‌،  بايد  بر  حسب  توان  مالي  و  امكانات  خود،  هزينه  زندگي  او  را  تامين  و  خدا  هر‌كس  را  باندازه‌اي  مكلف  و  موظف  مي‌كند  كه  توان  آن  را  دارد  و  خداوند  در  اختيارش  قرارداده  است‌...]"‌. و  اما  از  نظر  سنت  نبوي‌:

1-  مسلم  روايت  كرده  است  كه  پيامبر صلي الله عليه و سلم    در  حجه  الوداع  فرمود: " فاتقوا الله في النساء، فإنكم أخذتموهن بكلمة الله، واستحللتم فروجهن بكلمة الله، ولكم عليهن ألا يوطئن فرشكم أحدا تكرهونه فإن فعلن ذلك فاضربوهن ضربا غير مبرح، ولهن عليكم رزقهن، وكسونهن بالمعروف ... [اي  مومنان  درباره  زنان  خود،  تقواي  خدا  را،  پيشه كنيد  و  مواظب  حال  آنها  باشيد،  زيرا  بموجب‌كلام  خداوند  و  از  راه  آن  برآنان  دست  يافته‌ايد  و  بفرمان  و  سخن  خداوند  معاشرت  و  آميزش  با  آنان  را  حلال‌كرده‌ايد  پس  امانت  خدايند  دردست  شما. و  حق  شما  برآنان  است  بكسي‌كه  او  را  دوست  نداريد  اجازه  ورود  به  خانه  را  ندهند  -‌و  بشما  خيانت  ناموسي  نكنند  -‌اگرنافرماني‌كردند  و  از  فرمان  شما  خارج  شدند  براي  اينكه  آنان  را  تنبيه‌كنيد،  آنان  را  بزنيد  نه  بگونه‌اي‌كه  زبان  بينند. و  برشما  واجب  است‌كه  خوراك  و  پوشاك  شايسته  وفراخور  -‌حال  آنان  را و  بر  حسب  امكانات  خود  تهيه‌كنيد]"‌.

٢-  بخاري  و  مسلم  از  عايشه  روايت‌كرده‌اند  كه  هند  دختر  عتبه‌گفت‌: اي  رسول  خداي  ابوسفيان  مرد  خسيس  و  تنگ  چشم  است  و  به  من  و  بچه‌ام  چيزي‌،  نمي‌دهد  مگر  چيزي‌كه  بدو‌ن  اطلاع  او  مي‌گيرم‌. پيامبر صلي الله عليه و سلم    گفت‌:" خذي ما يكفيك وولدك بالمعروف  [‌‌چيزي‌كه‌كفايت  تو  و  بچه‌ات  را  مي‌كند  برابر  عرف  و  عادت و  آنگونه‌كه شايسته  است  از  مال  وي  بردار‌يد  و هزينه‌كنيد]".

٣-‌از  معاويه  قشيري  روايت  شده‌كه‌گفت‌: به  پيامبر صلي الله عليه و سلم    گفتم‌: اي  رسول  خدا  حق  زن  ما  برما  چيست‌؟  پيامبر صلي الله عليه و سلم    فرمود:" تطعمها إذا طعمت وتكسوها إذا اكتسيت، ولا تضرب الوجه، ولا تقبح، ولا تهجر إلا في البيت    [‌حق  زن  برشما  آنست‌كه  هرگاه  خود  خوراك  خوردي  بوي  نيزخوراك  دهي  و  هرگاه  لباس  براي  خود  تهيه‌كردي  براي  وي  نيزلباس  مناسب  تهيه‌كني  وهيچگاه  برچهره  وي  نزني  و  وي  را  ناسزا  نگوئي  و  او  را  ترك  نكني  مگردرمنزل  يعني  اگرپيش  آمدكه  اورا  ترك‌كني  و  اورا  ناسزاگوئي  تنها  در  منزل  چنين‌ كاري ‌كن  و  نبايد  ديگران  ازآن  كار  بااطلاع  باشند]"‌.

و  اما  اجماع
ابن  قدامه گفته  است ‌كه  اهل  علم  اتفاق  دارند  براينكه  نفقه  زنان  بر شوهران  بالغ‌،  واجب  مي‌باشد  مگر اينكه  نافرماني ‌كند. چون  در واقع  شوهر زن  را  از هرگونه  تصرف  وكسب  منع  مي‌كند،  پس  بايد  هزينه  مناسب  زندگي  وي  را  تامين ‌كند.

سبب  وجوب  نفقه
شارع  مقدس  بدانجهت  نفقه  زن  را  بر  مرد  واجب‌كرده  است‌،‌كه  بمقتضاي  عقد صحيح ازدواج‌،  زن  به  شوهر  خود  اختصاص  پيدا  مي‌كند  و  حقوق  تمتع  و  لذت  جوئي  و  بهره‌وري  جنسي  شوهر،  به  وي  تعلق  مي‌گيرد  وكاملا  دراختيار او است  و  بر او  واجب  مي‌شود  كه  از  فرمان  شوهرش  اطاعت  كند  و  در  منزل  او  اقامت  گزيند  و كارهاي  خانه  را  روبراه‌كند  و  فرزندانش  را  تربيت  و  پرورش  ونگاهداري  نمايد  پس  در مقابل  اين‌كارها،  بر  شوهر  واجب  است  تا  زماني  كه  پيوند  زناشوئي‌،  ميانشان  برقرار  است‌،‌كفاف  زندگي  و  نيازمندي‌هاي  شايسته  او  را  تامين‌كند. مگر  اينكه  نافرماني‌كند ياكاري  انجام  دهدكه  مانع  نفقه  شود،  دراين  صورت  بدين  اصل‌كلي  عمل  مي‌شود:"  كل من احتبس لحق غيره ومنفعته، فنفقته على من احتبس لاجله  [‌هركس  به  خاطرحق كسي  بازداشته  شود  و  بنفع  او،  او  را  بازدارند،  پس  نفقه  و  هزينه  او  برآنكس  است‌كه  بخاطر  وي  او  را  بازداشته‌اند]"‌.

شرايط  استحقاق  نفقه  
براي  اينكه  نفقه  زن  بر  شوهر  واجب  شود،  شروط  زير  لازم  است‌: 

1-‌بايد  عقد  ازدواج  بصورت  صحيح  و  معتبر  از  نظر  شرع‌،  صورت‌گرفت  باشد. 
 ٢-‌بايد  زن  خود  را  به  شوهرش  تسليم‌كند.
٣-‌بايد  زن  مانع  برخورداري  جنسي  شوهر  نشود.
٤-‌بايد  به  هر  جاكه  شوهرش  مي‌خواهد  برود  مگر  اينكه  زن  تشخيص،  دهدكه  شوهر  در  مسافرت  قصد  زيان  بوي  را  دارد  و  يا  در  مسافرت  و  انتقال  بر  نفس  يا  مال  خويش  ايمني  نداشته  باشد. 
٥-‌بايد  زن  و  شوهر  هردو  توانائي  برخورداري  جنسي  و  زناشوئي  را  داشته  باشند. 

چنانچه  يكي  از  شرايط  فوق  موجود  نباشد،  نفقه  واجب  نمي‌شود. چون  اگر  عقد  ازدواج  صحيح  نباشد،  بر  زوجين  واجب  است‌كه  بمنظور  جلوگيري  از  فساد  فورا  از  هم  جدا  شوند،  و  همچنين  اگرزن  خود  را  به  شوهر  تسليم  نكند،  يا  مانع  برخورداري  عمل  جنسي  و  زناشوئي  شود  و  يا  حاضر  نباشد  با  شوهرش  بجائي  بر‌ودكه  او  مي‌خواهد،  در  اين‌گونه  موارد  نفقه  واجب  نمي‌شود.

چون  دراين  احوال  زن  خود  را  وقف  انجام  حقوق  شوهر  نكرده  است‌،  همانگونه  كه  اگرفروشنده‌،‌كالاي  فروخته  شده  را  به  خريدار ندهد  يا  بطوركامل  آن  ر‌ا  دراختيار  خريدار،  قرار  ندهد،  پرداخت  بهاي  آن  واجب  نمي‌شود.

و  براي  اينكه  حضرت  پيامبر صلي الله عليه و سلم   با  عايشه  ازدواج‌كرد  و  بعد  از  دو  سال‌،  با  وي  زفاف  و  نزديكي‌كرد  و  تنها  وقتي  نفقه  وي  را  داد،‌كه  با  وي  زفاف‌كرد،  و  نفقه‌گذشته او  را  نداد. 

اگرزن‌،  خود  را  دراختيار  شوهرقرارداد. وليكن  زن  آنقدركوچك  وكم  سن  و  سال   بود،‌كه  عرفاً  نمي‌شد  با  وي  آميزش‌كرد. بنا  براي  مالكيه  و  صحيح 