 و  پاداش  عظيمي  بخشيده  است‌]‌’‌’‌.  مسلم  از  ابوسعيد  خدري  روايت  کرده  که  پيامبر صلي الله عليه و سلم   گروهي  از  جنگجويان  را  به  سوي  بني  لحيان  از  قبيله  هذيل‌ گسيل  داشت  و گفت‌:" لينبعث من كل رجلين أحدهما، والاجر بينهما  [از  هردو  نفر  يکي  را  بايد  فرستاد  و  پاداش  بين  هر  دو  مشترک  است‌]"‌.  و  اگر  جهاد  بر  همه  افراد  واجب  مي‌شد،  مصالح  دنيوي  مردم  تباه  مي‌شد،  پس  واجب  است‌که  تنها  بعضي  آن  را  انجام  دهند.

چه  موقع  جهاد  فرض  عين  است؟  
تنها  در  صورتهاي  زير  جهاد  بصورت  فرض  عين  درمي‌آيد:
1-‌وقتي‌که  فرد  مکلف  در  صف  جنگ  حاضر  شود،  در  اين  حالت  جهاد  براي  او  فرض  عين  است‌،  و  نمي‌تواند  از  آن  شانه  خالي  کند.  خداوند  مي‌فرمايد:" يأيها الذين آمنوا إذا لقيتم الذين كفروا زحفا فلا تولوهم الادبار      [اي  مومنان  هرگاه  با  حمله  کافران  مواجه  شديد،  و  بشما  حمله‌کردند،  بدانان  پشت  مکنيد]‌".
٢-‌هرگاه  دشمن  به  مکاني  يا  شهري  يا کشوري  حمله‌کند،‌که  مسلمانان  در  آنجا  هستند  و آنجا  را  تصرف ‌کند،  برهمه  مردم  آنجا  واجب  است‌،‌که  دشمن  را  از  خاک  خود  بيرون  برانند،  وبا  وي  بجنگند.  دراين  صورت  براي  هيچ  فردي  حلال  و  جايز  نيست‌،‌که  از  مواجهه  با  دشمن  شانه  خالي‌کند  و  وظيفه  خويش  را  بانجام  نرساند.  البته  اين  درصورتي  است‌که  دفع  دشمن  جز  با  بسيج  همگاني  ممکن  نگردد.  خداوند  مي‌فرمايد:" يأيها الذين آمنوا قاتلوا الذين يلونكم من الكفار وليجدوا  فيکم  غلظه‌... [‌اي  مومنان  باکافراني‌که  به  شما  نزديکترند  پيکارکنيد  (‌دشمن  دورتر  شما  را  از  دشمن  نزديک  غافل  نکند)  وآنها  بايد  در  شما  شدت  و  خشونت  احساس‌کنند  يعني  ترس  از  دشمنان  دور  شما  را  از  تجاوز  دشمنان  نزديک  منصرف  نسازد،  بلکه  با  آنان  پيکار  و  نبرد کنيد  و  بيرونشان  کنيد]‌’‌’‌.
٣-  هرگاه  حاکم  اسلامي  از  يکي  از  مکلفان‌،  طلب  رفتن  بجهاد کرد،  او  نمي‌تواند  شانه  ازآن  خالي‌کند  و  جهاد  نسبت  به  او فرض  عين  مي‌شود.  چون  ابن  عباس  روايت  کرده  است‌که  پيامبر صلي الله عليه و سلم    گفت‌:" لاهجرة بعد الفتح، ولكن جهادونية، وإذا استنفرتم فانفروا [2]  [‌بعد  از  فتح  مکه  ديگر  فرار  از  عذاب  کافران  جايز  نيست  بلکه  بايد  جهاد  کرد  و  نيت  را  خالص‌گرداند  و  هرگاه  بجنگ  با کافران  دعوت  شديد  بر  شما  واجب  است‌که  اجابت‌کنيد،  پس  بجنگ  برويد]"‌،  بروايت  بخاري‌.  يعني  اگر  حاکم  از  شما  خواست‌که  براي  جنگ  باکافران  بيرون  رويد،  فرمان  او  را  اجرا  کنيد.  خداوند مي فرمايد  :

" يأيها الذين آمنوا مالكم إذا قيل لكم انفروا في سبيل الله اثاقلتم إلى الارض أرضيتم بالحياة الدنيا من الاخرة فما متاع الحياة الدنيا في الآخرة إلا قليل    توبه  ٣٨  [‌اي  مومنان  چرا  هنگامي‌که  به  شماگفته  مي‌شود  به  سوي  جهاد  در را  خدا  حرکت‌کنيد  سنگيني  بر  زمين  مي‌کنيد  و  سستي  به  خرج  مي‌دهيد  آيا  به  زندگي  دنيا  به  جاي  آخرت  راضي  شده‌ايد  با  اينکه  متاع  زندگي  دنيا  در  برابرآخرت  چيزکمي  بيش  نيست‌]‌".

بر  چه ‌کسي  جهاد  واجب  است  
جهاد  بر  مرد  مسلمان  عاقل  بالغ  تندرست  واجب  مي‌شود،  مشروط  بر  اينکه  آنقدر  مال  داشته  باشد،‌که  براي  هزينه  خود  و  خانواده‌اش  کفايت‌کند  تا  اينکه  از جهاد  فارغ  مي‌شود.  پس  بر  غير  مسلمان  و  زن  و کودک  و  ديوانه  و  بيمار،  واجب  نيست  پس  اگر اين‌ گروهها  از  جهاد  تخلف ‌کنند  بر آنها  حرجي  نيست  چون  ضعف  آنها،  مانع ‌کفاح  و  پيکار  آنها  است  و  در  ميدان  جنگ  فايده‌اي  ندارند،‌که  قابل  اعتماد  باشد  و  چه  بسا  وجودشان  در  ميدان  جنگ  ضرر  بيشتري  داشته  باشد،  در  مقابل سودي  اندک‌.
و  خداوند  مي‌فرمايد:" ليس على الضعفاء ولا على المرضى ولا على الذين لا يجدون ما ينفقون حرج إذا نصحوا لله ورسوله... [‌برضعيفان  و  بيماران  و آنها که  وسيله‌اي  براي  انفاق  در  راه  جهاد  ندارند،  ايرادي  نيست  که  در  ميدان  مبارزه‌،  شرکت  نکنند،  هرگاه براي  خدا  و  رسولش خيرخواهي‌کنند  و  از  آنچه  در  توان  دارند،  مضايقه  ننمايند....  ]‌".  
و  خداوند  مي‌فرمايد:
" ليس على الاعمى حرج ولا على الاعرج حرج ولاعلى المريض حرج   [‌برکور و لنگ  و  بيمار  باکي  و گناهي  نيست‌که  بجهاد  نروند]‌".  از  ابن  عمر  روايت  شده‌ که ‌گفت‌:  “‌براي  جنگ  اُ‌حد  مرا  بر  پيامبر صلي الله عليه و سلم   عرضه  نمودند،  درحاليکه  چهارده  ساله  بودم  و  پيامبر صلي الله عليه و سلم    بمن  اجازه  حضور  در  جهاد  را  نداد”‌.

مسلم  و  بخاري  آن  را  روايت  کرده‌اند.  چون  جهاد  عبادت  است  و  جز  بر  بالغ  واجب  نمي‌شود،  احمد  و  بخاري  از  عايشه  روايت‌ کرده‌اند که ‌گفت‌:‌گفتم‌:  اي  رسول  خدا  آيا  بر زنان  جهاد  واجب  است‌؟  فرمود  جهادي‌که  درآن  جنگ  نباشد،  بر زنان  نيز  واجب  است‌که  عبارت  است  از:  حج  و  عمره‌”  و  در  روايت  آمده  است  پيامبر صلي الله عليه و سلم   گفت‌:  براي  زنان  جهاد  عبارت  است  از حج  مقبول  و بهترين  جهاد  حج مقبول  است‌.  واحدي  و  سيوطي  در  “‌الدر  المنثور”  و  مجاهد  روايت  کرده‌اند  که  گفت‌:  “‌ام  سلمه  گفت‌:  اي  رسول  خدا  مردان  بجهاد  مي‌روند  و  ما  بجهاد  نمي‌رويم  و  براي  ما  نصف  ميراث  مردان  هم  هست‌؟‌!!.
 که  خداوند  اين  آيه  را  نازل‌کرد:" ولا تتمنوا ما فضل الله به بعضكم على بعض للرجال نصيب مما اكتسبوا وللنساء نصيب مما اكتسبن واسألوا الله من فضله إن الله كان بكل شئ عليما   نساء  ٣٢  [‌و  آرزو  مکنيد  چيزي  راکه  خداي  متعال  بعضي  از  شما  را  به  آن  بر  بعضي  ديگربرتري  داده  است  ازجهت  دنيا  يا  از جهت  دين‌،  مبادا که  شما  را  به  حسد  و  بغض  بکشاند،  براي  مردان  بهره‌اي  است  و  ثوابي  بآنچه ‌که  انجام  مي‌دهند  از  اعمال  صالحات  مثل  جهاد  و  غير  آن  و  براي  زنان  نيز  بهره  و  ثوابي  است  به  آنچه‌که  انجام مي‌دهند  از  اعمال  صالحات  مثل  عبادت  خدا  و  اطاعت  شوهر  و  تربيت  فرزندان  و  تعليم  ديگران  و از  خداوند  بخواهيد  آنچه  حاجت  به  آن  داريد که  از فضل  خود  آن  را  بشما  بدهد  محققا  خداوند  بهمه  چيز  دانا  است‌.  يعني  مردان‌کار  خاص  خود  دارند که  بدان  مکلف  شده‌اند  و  زنان  نيز کار  خاص  خويش  دارندکه  بدان  مکلف  شده‌اند،  پس  نبايد  هيچکدام  عمل  خاص  ديگري  را  آرزو کند  واو  را  به  حسادت  بکشاند  و  براي  هر  دسته  ميدان  عمل  و  سبقت ‌گسترده  است‌]"‌.  و  اين  دو  نفر  از  عکرمه  روايت  کرده‌اند که  زنان  تقاضاي  جهادکردند  وگفتند:  “‌اي‌کاش  خداوند  بر  ما  نيز  جهاد  فرض  کرده  بود،  تا  ما  نيز  ثواب  و  بهره  چون  مردان  بيابيم‌که  اين  آيه  فوق  نازل  شد.  البته  جنگيدن  زنان ‌که  بموجب  اين  آيه  مشروع  نيست‌،  ولي  بيرون  رفتن  زنان  همراه  مجاهدان‌،  براي  پرستاري  وکارهاي  درماني  و  خدماتي  و  غير  آن  اشکالي  ندارد.  