ا هم بسته‎ام زیر لگام
تیغ حلمم گردن خشمم زده‎ست
 خشم حق، بر من چو رحمت آمده ست
غرق نورم گرچه سقفم شد خراب
 روضه گشتم، گرچه هستم بوتراب
چون در آمد علّتی اندر غزا 
تیغ را دیدم نهان کردن سزا
تا أحَبَّ لِلَّه آید نام من
 تا که أبغض لِلَّه آید کام من
تا که إعطا لِلَّه آید جود من
 تاکه اَمسَک لِلَّه آید بود من
بُغض من لِلَّه، عطا لِلَّه و بس
 جمله لِلّه‎ام، نِیَم من آنِ کس
و آنچه لِلَّه می‎کنم، تقلید نیست
 نیست تخییل و گمان، جز دید نیست
ز اجتهاد و از تحرّی رسته‎ام
 آستین بر دامنِ حق بسته‎ام
گر همی پرم، همی بینم مطار
 ور همی گردم، همی بینم مَدار
ور کَشم باری، بدانم تا کجا
 ماهم و خورشید پیشم پیشوا
بیش از این با خلق گفتن روی نیست
 بحر را گنجایی اندر جوی نیست
پست می‎گویم به اندازه عُقول 
عیب نبوَد، این بُوَد کار رسول
از غرض حُرّم، گواهی حرّ شنو
 که گواهی بندگان نرزَد دو جو
در شریعت مر گواهی بنده را 
نیست قدری وقتِ دعوی و قضا
گر هزاران بنده با شندت گواه 
بر نسنجد شرع ایشان را به کاه
بندۀ شهوت بَتَر نزدیک حق
 از غلام و بندگان مُستَرق(10) .
کین به یک لفظی شود از خواجه حّر
 و آن زِیَد شیرین و میرد سخت مُرّ
بندۀ شهوت ندارد خود خلاص
 جز به فضل ایزد و إنعام خاص
در چهی افتاد کان را غور نیست 
و آن گناه اوست، جبر و جور نیست
در چهی انداخت او خود را که من
 در خور قعرش نمی یابم رَسَن
بس کنم، گر این سخن افزون شود 
خود جگر چه بوَد؟ که خارا خون شود
این جگرها خون نشد، نز سختی است
 غفلت و مشغولی و بدبختی است
چون گواهی بندگان مقبول نیست 
خون شو، آن وقتی که خون مردود نیست
چون گواهی بندگان مقبول نیست
 عدل او باشد که بنده غول نیست
گشت اَرسَلناکَ شاهِد(11) در نُذُر
 ز آن که بود از کَون او حُرین حُرّ
چون که حُرّم(12) ، خشم کی بندد مرا؟
 نیست اینجا جز صفات حق، در آ
اندر آ، کآزاد کردت، فضل حق
 زان که رحمت داشت بر خشمش سَبَق(13) 
اندر آ، اکنون که رَستی از خطر
 سنگ بودی، کیمیا کردت گهر
رسته‎ای از کفر و خارستان او
 چون گُلی، بشکُف به سروستان هُو
تو منی و من تُوَم ای محتشم!
 تو علی بودی، علی را چون کُشم؟
معصیت کردی به از هر طاعتی
 آسمان پیموده‎ای در ساعتی
بس خجسته معصیت کآن کرد،
 مرد نه ز خاری بر دمد اوراقِ ورد(14) ؟
نه گناه عُمر و قصد رسول 
می‎کشیدش تا به درگاه قبول؟
نه به سِحر ساحران، فرعونشان
 می‎کشید، و گشت دولت عونشان؟
گر نبودی سِحرشان و آن جُحود
 کی کشیدیشان به فرعون عَنُود(15) ؟
کی بدیدندی عصا و معجزات؟
 معصیت طاعت شد ای قوم عُصاة(16) !
نا امیدی را خدا گردن زده ست
 چون گنه مانند طاعت آمده ست
چون مُبَدَّل می‎کند او سَیّآت
 طاعتی‎اش می‎کند رغمِ وُشاة(17) 
زین شود مرجوم شیطان رجیم
 وز حسد او بِطرَقد، گردد دو نیم
او بکوشد تاگناهی پروَرَد 
زان گنه ما را به چاهی آوَرد
چون ببیند کآن گنه شد طاعتی
 گرد او را نا مبارک ساعتی
اندر آ، من در گشادم مر تو را
 تُف زدی و تحفه دادم مر تو را
مر جفاگر را چنین‎ها می‎دهم 
پیش پایِ چپ چه سان سر می نهم؟
پس وفاگر را چه بخشم؟ تو بدان:
 گنج‎ها و مُلک‎های جاودان(18) 
علی پاسخ می‌دهد: من بنده خداوندم و از خواسته‎های نفسانی پیروی نمی‌کنم و شیر حقّم و زور و قدرت را در راه آرزوهای شخصی بکار نمی‎برم و شمشیر در راه حق می‎زنم. قدرت من، از خورشید حق است و در نبرد جهادی، شمشیر و نیرویم در اختیار حق قرار گرفته است و غیر ذات او را معدوم می‎پندارم. من در برابر خورشید فروزان الهی سایه‎ام، صاحب هستی و کدخدای وجود من آفتاب حق است و مانند دربانی هر که را که شایسته بدانم، راه شناسایی و معرفت حق را بر او می‌گشایم. من شمشیری هستم که گوهرهای ذاتی معنوی در بر دارد و در نبرد هم اگر کسی را بکشم او را به وصال حقیقت می‎رسانم. کشتن و خون ریختن من در راه خداست و منافع و اغراض شخصی نمی‎توانند گوهر پرارزش معنویت شمشیر مرا بربایند. مانند کوه در مسیر معرفت مستحکم و صابرم و تند بادهای مادی توانایی جنباندن و گرفتن قدرت مرا ندارند. انسان ضعیف و ناتوان در برابر هر جریانی از پا در می‌آید و ناملایمات در زندگی این خس و ناچیز زیاد است. بادهای شهوانی؛ خشم و آز کسی را از راه بدر می‎کنند که اهل نماز و اتصال روحی نباشد. من در برابر حوادث ناگوار مانند کوهم اما یاد حق می‌تواند مانند بادی این کوه را چون کاهی بهر سویی ببرد. میل من تابع اراده خداوند است و جز عشق احد فرماندهی ندارم. خشم بر شاهان، فرمانروایی می‌کند درحالی که غلام و اسیر من است و او را زیر لگام به بند کشیده‎ام. شمشیر حلم و بردباریم گردن خشمم را زده است و خشم حق برایم نشانه عنایت و رحمت اوست. من که خود چیزی ندارم و زندگی ظاهریم جلوه‎ای ندارد غرق نور الهیم و وجود مادیم باغ و گلستان است. چون میل به انتقام در جهاد من رخنه کرد مصلحت دیدم که شمشیر را در غلاف کنم. دشمن را نکشتم تا محبت و بغض و کینه‎ام به خاطر خدا باشد، و همه اعمال و حرکاتم؛ بخشش و نبخشیدنم و بخل و عطایم از آن او، و همه وجودم ، متعلق به خداوند است و به دیگری وابسته نیست آنچه را که انجام می‌دهم از روی تقلید و قرائن نیست بلکه به پروردگارم متّصلم و وجودم سراسر دید و بینش شده است و گویی که دستم به دامن حق دوخته‎اند. من اسیر پنجه قدرت خداوندم و هرچه دارم از اوست، اگر در عالم معنا پرواز می‎کنم هدف و مقصود را می‎بینم. من ماهم و پیشوایم خورشید فروزان حق است و از او نور می‌گیرم. من بیشتر از آنچه گفتم برای مردم توضیح نمی‌دهم زیرا آنها مانند جویی هستند که گنجایش بحر را ندارند. به اندازه عقول مردم سخن می‌گویم و این عیب نیست و اقتدا به رسول اکرم(ص) است. من از قید و بند غَرَض و هواهای نفسانی آزادم و گواهی می‌دهم زیرا گواهی مملوک و بنده زر خرید پذیرفتنی نیست. و در شریعت به هنگام قضاوت، گواهی بنده مقبول نمی‎باشد. و اگر هزاران بنده شهادت دهند، گواهی آنان به اندازه کاهی ارزش ندارد. بندۀ شهوت و خواستۀ نفسانی نزد خداوند از هر غلام و بندۀ ربوده شده بدتر است. زیرا بنده با یک سخن و اجازه مالکش آزاد می‎شود در حالیکه بنده نفس، شیرین زندگی می‌کند و بسیار تلخ و سخت می‎میرد. بنده شهوت جز به فضل و بخشش خاص الهی از قید نفس آزاد نمی‎شود، و در چنان چاه عمیق و بی انتهایی افتاده است که خلاصی ندارد و این بر او ستم و جبر نیست بلکه سرنوشتی است که از گناه برای خود رقم زده است. او خود را در چنان چاه عمیقی انداخته است که طنابی برای رسیدن به عمق آن وجود ندارد. سخن را کوتاه می‌کنم زیرا اگر بیشتر آن را ادامه دهم نه تنها جگر آدمی خون می‎شود بلکه سنگ خارا نیز به خون تبدیل می‌گردد. ادامۀ این سخن جگرها را پاره و پر خون می‌کند و اگر چنین نشد از سختی جگرها نیست، از این است که غفلت و بدبختی و سرگرمی دنیا بر ما چیره شده است. روزی جگر تافته و پر خون می‎شود که دیگر ارزشی ندارد، آن زمان جگر را پاره و پر خون کن که این کار سودمند باشد چون گواهی بندگان پذیرفته نمی‌شود، عادل کسی است که بنده غول شیطان و نفس نیست. حضرت محمد(ص) مخاطب این کلام خداوند، و گواه حق و مأمور هدایت خلق شد زیرا از نظر خلقت، آزاد فرزند آزاد بود. من چون آزاد و بندۀ حقم چگونه خشم بر من چیره می‌شود، بیا و جلوۀ صفات خداوند را در بشر ببین. بیا که فضل و عنایت حق ترا آزاد کرد زیرا رحمتش بر خشمش سبقت گرفته است. اکنون که از خطر کفر رها شدی، بیا که سنگ بی ارزشی بودی که با کیمیای بخشش الهی به گوهر تبدیل گردیدی. از کفر و خارستانش رها شدی و چون گلی درسروستان «هو» شکوفا شو. من و تو یکی هستیم زیرا هر دو رهرو یک راهیم. و چگونه می‎توانم خود را بکشم (کشتن تو یعنی کشتن علی) گناه و آب دهان تو، از هر عبادتی بیشتر تو را نجات داد آنچنانکه در ساعتی به آسمان معنویت اسلام رسیدی و راه حق را پیمودی. این گناه و آن توبه به بوته خاری شبیه است که گل سرخی از آن بشکفد. 
آیا گناه و قصد عمر بن خطاب(رض) برای کشتن پیامبر(ص) نبود که به ایمان آوردنش انجامید و از یاران صدّیق او شد. آیا عناد و دشمنی با حق ساحران نبود که آنان را گرد فرعون جمع کرد تا اینکه مورد پذیرش و لطف الهی قرارگرفتند. و اگر عناد و سحرشان نبود به بارگاه فرعون راه نمی‎یافتند. و هرگز عصا و معجزات موسی را نمی‎دیدند تا نافرمانیشان به طاعت تبدیل گردد، و ای گروه سرکشان ساحر، شما چنین بودید و خدا با شما چنین کرد!
خداوند ناامیدی را نسبت به بخشش گردن می‌زند زیرا گاه هم می‌تواند عامل هدایت به راه حق باشد. وقتی که خداوند بخواهد بر خلاف میل مخالفان و منکران گناه را به طاعت تبدیل کند شیطان سنگباران و مطرود می‌شود و از حسد می‎ترکد. او (شیطان) کوشش می‌کند که گناهی در دل طرف بپروراند و ما را در چاه نافرمانی اندازد. و هنگامیکه بفهمد که گناه به عبادت انجامیده است بسیار ناراحت می‌شود. ای قهرمان بیا! که تو را بخشیدم و دَر مهر و محبت را به رویت باز کردم و تو به رویم تف انداختی در حالی که من بخشش اسلام را به تو هدیه دادم. ببین که در برابر بدکاران چگونه خود گذشتگی می‎کنم؟ و من به کسی که اهل وفا و معرفت است گنج و ملک جاودان می‎بخشم.

-----------------------
1) خدو: به ضّم یا فتح خ، تُف یا آب دهان.
2) تیه: اشاره به داستان موسی و بنی اسرائیل در بیابان است.
3) گندنا: نوعی سبزی خوردنی، تره. 
4) یُسقِی: باید یَسقِی باشد زیرا خود متعدی است و ضمنا اشاره به آیه 79 سوره الشعرا است ﴿وَالَّذِي هُوَ يُطْعِمُنِي وَيَسْقِينِ(79) وَإِذَا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ(80)﴾ «و کسی که مرا غذا و آب می دهد و هرگاه بیمار شوم مرا بهبودی می بخشد».
5) وادادن: پس دادن – باز دادن- ول کردن، واداد: بازتاب، انعکاس. 
6) فراموشی و در اینجا به معنی گم.
7) «أَنا مدینةُ العلمِ وَعلِیٌّ بابُها». 
8) کالیوه: افسرده و بیمناک 
9) الأنفال-17- ﴿إِذْ رَمَيْتَ وَلَکِنَّ اللّهَ رَمَى﴾ «و آنگاه که انداختی، تو تیر نینداختی بلکه خداوند تیر را پرتاب کرد».
10) مُستَقَرق: ربوده و دزدیده شده و.. . 
11) اشاره به آیه 45 سوره احزاب است که (يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْنَاکَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا﴾ «ای پیامبر ما ترا به عنوان گواه و مژده رسان و هشدار دهنده فرستادیم». 
12) حُرّ: آزاد. 
13) حدیث قدسی: «قالَ اللهُ عزّ وَجَلّ: سَبَقَت رَحمَتی غَضَبی» خداوند فرمود: رحمتم بر خشمم پیشی گرفته است». 
14) وَرد: گل سرخ. 
15) عَنود: دشمن. 
16) عصاة: جمع عاصی، سرکش و نافرمان.
17) وُشاة: جمع واشی، دروغگو و منکر.
18) مثنوی معنوی- جلال الدین محمد بلخی – دفتر اول – به اهتمام دکتر محمد استعلامی – کتابفروشی زوار-175 تا 180. 
مردان وارسته و نیکوکاران راه معرفت ( بخشش ابوبکر)

مردان وارسته و نیکوکاران راه معرفت با مال و جان به پیامبر و اسلام کمک کردند و تعلّقات و وابستگی‌های دنیوی هیچگاه آنان را از مسیر حرکت باز نداشته است، چنانکه ابوبکر چهل هزار دینار را در راه اسلام صرف کرد و این همه گذشت و انفاق در برابر رسیدن به فیض حق مانند سنگ بی ارزش «شَبَه» در مقایسه با مروارید عدن است.

هر نبیّی گفت با قوم از صفا: 
من نخواهم مزدِ پیغام از شما

من دلیلم، حق شما را مُشتری
 داد حق دَلاّلیَم هر دو سری(1) 

چیست مزدِ کار من؟ دیدار یار
 گرچه خود بوبکر بخشد چل هزار

چهل هزار او نباشد مزد من
 کی بُوَد شِبهِ شَبَه دُرِّ عدن (2)

------------------------
1) دنیا و آخرت. 
2) صفحه 33 مثنوی معنوی به اهتمام دکتر استعلامی – دفتر دوم- و در صفحات بعد فقط «دفتر... و شماره» نوشته می شود. 
<?xml version='1.0' encoding='UTF-8' standalone='yes' ?><html><body><a class="text" href="w:text:320.txt">ختم قرآن در نماز تراویح سنت است یا خیر؟</a><a class="text" href="w:text:321.txt">حکم شرکت نکردن در نماز تراویح (فتاوای صوتی)</a><a class="text" href="w:text:322.txt">چرا فقط در ماه رمضان تراویح می خوانیم؟ (فتاوای صوتی)</a><a class="text" href="w:text:323.txt">آیا می شود در نماز سنت تراویح نیت نماز فرض گذشته آورد و به چه ترتیب؟ (فتاوای صوتی)</a><a class="text" href="w:text:324.txt">اگر کسی نتواند نماز تراویح در مسجد بخواند آيا می تواند در خانه بخواند؟(برای زنان) (فتاوای صوتی)</a><a class="text" href="w:text:325.txt">تلویزیون و روزه</a><a class="text" href="w:text:326.txt">عجله و شتاب در ادای نماز تراویح</a><a class="text" href="w:text:327.txt">حکم تزریق آمپول برای شخص روزه دار چگونه است؟</a><a class="text" href="w:text:328.txt">حکم استفاده از دارو و قرص ها ، جهت تأخیر عادت ماهانه در ماه رمضان</a><a class="text" href="w:text:329.txt">حکم سحری خوردن برای روزه داران</a><a class="text" href="w:text:330.txt">حكم نگاه به نامحرم به طور ناخواسته 