م نشسته بودند، مرد تنومندي را ديدند که با شتاب مي رود و در کارش جهد و کوشش مي کند. اصحاب از شور و نشاط آن مرد به تعجب افتاده و گفتند: يا رسول الله، ايکاش اين حال را در راه خدا مي داشت؟ پيامبر صلى الله عليه و سلم فرمود: فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم موضحًا لهم أنواع العمل الطيب: (إن كان خرج يسعى على ولده صغارًا، فهو في سبيل الله، وإن كان خرج يسعى على أبوين شيخين كبيرين فهو في سبيل الله، وإن كان خرج يسعى رياء ومفاخرة فهو في سبيل الشيطان) يعني: «چنانچه براي کسب روزي براي فرزندان خردش خارج گشته است در راه خداست، اگر براي پدر و مادر پيرش باشد نيز در راه خدا است، بيرون آمده است تا خويشتن را (از احتياج و گدايي کردن) حفظ نمايد در راه خدا است ولي چنانچه بخاطر ريا و فخرفروشي باشد، در راه شيطان قرار دارد.» [طبراني] 

چنانچه پيداست اسلام دين کار و کوشش است، کار و تلاش براي دنيا و براي آخرت. خداوند متعال مي فرمايد: {وابتغ فيما آتاك الله الدار الآخرة ولا تنس نصيبك من الدنيا} [قصص: 77] يعني: «و با آنچه خدايت داده سراى آخرت را بجوى و سهم خود را از دنيا فراموش مكن.» پروردگار سبحان به کار و تلاش در زمين و خوردن از روزي حلال خداوند امر نموده و مي فرمايد: {هو الذي جعل لكم الأرض ذلولاً فامشوا في مناكبها وكلوا من رزقه وإليه النشور} [ملك: 15] يعني: « اوست كسى كه زمين را براى شما رام گردانيد پس در فراخناى آن رهسپار شويد و از روزى [خدا] بخوريد و رستاخيز به سوى اوست.»

رسول خدا صلى الله عليه و سلم بر کار و کوشش تأکيد فراوان داشته و مي فرمايد: (اعملوا فكلٌّ مُيسَّرٌ لما خُلِقَ له) [متفق عليه] يعني: « کنيد، زيرا براي هر کس آنچه که براي آن آفريده شده آماده گشته.» همه ي پيامبران خداوند -عليهم الصلاة و السلام- نمونه هاي عالي کار و تلاش بوده اند. تمام پيامبران شباني کرده اند و هرکدام از پيامبران حرفه ي خاصي داشتند و بدان مشغول بوده اند. رسول بزرگوار اسلام صلي الله عليه و سلم در بسياري از کارها با صحابه مشارکت فرموده و خود را از آنان جدا نمي ساخت. به عنوان مثال در جريان حفر خندق ايشان صلي الله عليه و سلم سنگ و ماسه حمل مي نمود.

کار و تلاش براي کسب روزي آدابي دارد که بهتر است هر مسلماني بدان آراسته گردد، از جمله ي اين آداب:
داشتن نيت:
هدف انسان مسلمان از کاري که مي کند سير داشتن بدن خويش از روزي حلال و بازداشتن آن از مال حرام و کسب نيرو و توان عبادت و آبادي زمين را جستجو مي نمايد.

عدم تأخير در کار: 
فرد مسلمان کارها را سر وقتشان به انجام رسانيده و تاخير را جايز نمي داند. پيشينيان گفته اند: کار امروز را به فردا مسپار!

سحر خيزي: 
پيامبر صلى الله عليه و سلم مي فرمايد: (اللهم بارك لأمتي في بكورها)
[ترمذي و ابن ماجه و احمد] يعني: «بار خدايا! به صبحگاهان امتم برکت ده!»

جديت در کار: 
فرد مسلمان با جديت و شور و نشاط و بدون کسالت و تنبلي سر کار حاضر مي شود که "بي رنج گنج ميسر نمي شود". 

به قول شاعر:
بقـدر الكَدِّ تُكْتَســب المعـــالي
ومـن طـلب العــُلا سـهر الليالــي
ومـن طـلب العــلا مـن غيـر كَـد
أضاع العمر فــي طلـــب المــُحَالِ

معني شعر: 
«قدر تو از کوشش و کارت برآيد برفراز
شب نخوابد آنکه ميلش سوي بالا رفتن است
آرزوي قدر والا بي تلاش و رنج دست
صرف عمر اندر خيالي واهي است.»

دقت و درستي در کار:
انسان مسلمان درحد توان کارش را به درستي و به خوبي انجام مي دهد. پيامبر صلى الله عليه و سلم در اين رابطه مي فرمايد: (إن الله يحب إذا عمل أحدكم عملا أن يتقنه) [بيهقي] يعني: « خداوند دوست مي دارد که چنانچه کاري کرديد در آن دقت و درستي را کاملاً رعايت نماييد.» همچنين آن حضرت صلى الله عليه و سلم فرموده است: (إن الله كتب الإحسان على كل شيء، فإذا قتلتم فأحسنوا القتلة، وإذا ذبحتم فأحسنوا الذبح، ولْيَحُدَّ أحدُكم شفرته؛ فلْيُرِح ذبيحته) [مسلم] يعني: «هر آئينه خداوند احسان و نيکي را بر هر چيز واجب نموده است، پس چون کشتيد، نيکو بکشيد و چون حيواني را ذبح نموديد، نيکو ذبح کنيد، بايد که يکي از شما تيغ خود را تيز کند و ذبيحهء خود را راحت نمايد.»

تواضع:
الكبر في الأمور كلها مذموم، وقد حذر منه النبي صلى الله عليه وسلم فقال: (لا يدخل الجنة من كان في قلبه مثقال حبة من خردل من كبر)
[ابوداود و ترمذي و احمد] يعني: « آنکه به اندازهء يک ذره کبر در دلش باشد، به بهشت داخل نمي گردد.»

چه خوب است که هر رئيس و کارفرمايي در برابر زيردستانش فروتني پيش گيرد و زيردستان در کارها هميار و مددکار رئيس شان باشند. بهترين الگوي ما رسول خدا صلي الله عليه و سلم است که با اصحاب در کارها مشارکت کرده و در منزل نيز با فروتني تمام کمک و مساعدت مي فرمود.

کار و عمل دنيا نبايد ما را از عبادت و اطاعت پروردگار بازدارد:
هر مسلماني براي کسب رزق و روزي حلال و پاک براي خانواده اش کار مي کند و در انجام اين کار به تحقق فرمان خداوند ايمان دارد که مي فرمايد: {فامشوا في مناكبها وكلوا من رزقه وإليه النشور} [ملك: 15] يعني: «پس در فراخناى آن رهسپار شويد و از روزى [خدا] بخوريد و رستاخيز به سوى اوست.»

از آنجا که نفس کار و تلاش براي کسب روزي حلال و اجتناب از گدايي عبادت مي باشد، طبيعتاً ما را از اطاعت از خداوند که به ساير عبادات نيز امر فرموده است بازنخواهد داشت.

دوري از حرام:
کاري که يک مسلمان براي امرار معاش انتخاب مي کند، با اصول شرعي نبايد مخالفتي داشته باشد. مثلاً انسان مسلمان و معتقد هرگز در يک کارگاه شراب سازي و يا چيزي مانند آن کار نمي کند.

امانت داري:
شخص مسلمان در کارها امانت را رعايت نموده و نيرنگ و خيانت روا نمي دارد و تقاضاي رشوه نمي کند. از اسرار کاري خود محافظت نموده و کارش را به بهترين وجه ممکن انجام مي دهد. به همين ترتيب صاحب کار هم بايد از حقوق کاگرانش دفاع نموده و آن را محترم بشمارد. مزد آنان را به درستي پرداخت نموده و ظلم ننمايد و از آن ها بيش از طاقتشان کار نکشد. همچنين نيازهاي سلامتي و اجتماعي آنان را فراهم سازد.
....................
مترجم: مسعود
مصدر: سايت نوار اسلام
IslamTape.Comيکي از صحابه نزد رسول الله صلى الله عليه و سلم آمد و انگشتر طلا در انشگت داشت. پيامبر صلى الله عليه و سلم دست او را گرفت و انگشتر را از انگشتش بيرون کشيده و بر زمين انداخت و فرمود: (يعمد أحدكم إلى جمرة من نار فيجعلها في يده) يعني: «يکي از شما مي خواهد که آتش بدست خود کند.» سپس از وي دور شد. برخي به او گفتند: انگشترت را بردار و آن را بفروش. گفت: نه، به خدا سوگند! که آن را پيامبر صلى الله عليه و سلم دور افکنده است.
***
عرب قبل از اسلام، در حالي که لخت مي شدند، به دور كعبه طواف مي نمودند و هدف آنان از اين کار برهنه گشتن از همه ي لباس هايي بود که در آن نافرماني خداوند متعال را کرده اند. وقتي اسلام آمد، تأکيد کرد که آنچه مهم است پاکي درون و آراستگي جسم با لباس و زينت شايسته مي باشد، و خداوند مي فرمايد: {يا بني آدم خذو